Zbulohet proteina që ndihmon disa tumore t’i shpëtojnë sistemit imunitar

Një studim i koordinuar nga Universiteti “La Sapienza” i Romës ka identifikuar rolin e proteinës TGFBI, e cila në disa lloje tumoresh mund të veprojë si një “frenë imunitare”, duke penguar qelizat mbrojtëse të organizmit të sulmojnë kancerin.

Nga Claudia Loiacono
12 gusht 2026

Një studim i ri italian mund të hapë një rrugë të rëndësishme në kuptimin e mënyrës se si disa tumore arrijnë t’i shpëtojnë sistemit imunitar.

Kërkimi, i koordinuar nga Universiteti “La Sapienza” i Romës dhe i publikuar në revistën shkencore “Journal for ImmunoTherapy of Cancer”, ka vënë në qendër proteinën TGFBI, shkurtim për “transforming growth factor beta-induced”.

Sipas studiuesve, kjo proteinë mund të sillet si një lloj “mburoje molekulare” në mikroambientin e tumorit, duke kufizuar aftësinë e limfociteve T për të hyrë në indet e sëmura dhe për të luftuar qelizat kancerogjene.

Zbulimi është i rëndësishëm sepse mund të ndihmojë në shpjegimin e arsyes pse disa tumore, të njohura si “tumore të ftohta”, nuk përgjigjen mirë ndaj imunoterapive aktuale.

Çfarë janë limfocitet T?

Limfocitet T janë ndër qelizat më të rëndësishme të sistemit imunitar. Mund të përfytyrohen si një nga linjat kryesore të mbrojtjes së organizmit kundër infeksioneve dhe qelizave të ndryshuara, përfshirë ato tumorale.

Ato prodhohen në palcën e kockave dhe piqen në timus, prej nga marrin edhe emrin “T”.

Funksioni i tyre bazohet te njohja, koordinimi dhe sulmi. Në sipërfaqen e tyre, limfocitet T kanë receptorë që i lejojnë të dallojnë qelizat normale nga ato që mbajnë shenja të një infeksioni ose transformimi tumoral.

Disa prej tyre, të quajtura limfocite T helper, ndihmojnë në koordinimin e përgjigjes imunitare duke çliruar molekula sinjalizuese dhe duke aktivizuar qeliza të tjera mbrojtëse.

Të tjera, limfocitet T citotoksike, kanë aftësinë të sulmojnë drejtpërdrejt qelizat e sëmura, duke çliruar substanca që i dëmtojnë dhe i shkatërrojnë ato.

Pikërisht për këtë arsye, nëse tumori arrin t’i bllokojë këto qeliza, ai mund të bëhet më i vështirë për t’u njohur dhe kontrolluar nga organizmi.

Çfarë është proteina TGFBI?

TGFBI është një proteinë që normalisht merr pjesë në procese të rëndësishme biologjike, si ndërveprimi dhe ngjitja mes qelizave.

Por në kontekstin e disa tumoreve, sipas studimit të ri, ajo mund të marrë një rol problematik: të ndihmojë qelizat kancerogjene të mbrohen nga sistemi imunitar.

Studiuesit e përshkruajnë këtë efekt si një lloj “mburoje molekulare”. Kur TGFBI është e pranishme në nivele të larta në mikroambientin e tumorit, ajo mund të krijojë kushte që e bëjnë më të vështirë hyrjen dhe veprimin e limfociteve T.

Në vend që qelizat imunitare të arrijnë te tumori dhe ta sulmojnë, ato ngadalësohen, bllokohen ose humbasin efikasitetin e tyre.

Kjo është veçanërisht e rëndësishme për tumoret e ashtuquajtura “të ftohta”, një kategori tumoresh ku sistemi imunitar nuk arrin të aktivizohet mjaftueshëm kundër sëmundjes.

Studimi te tumoret e mëlçisë dhe të zorrës së trashë

Për të kuptuar më mirë rolin e TGFBI, studiuesit analizuan të ashtuquajturin “secretoma”, pra grupin e substancave që qelizat tumorale lëshojnë në mjedisin përreth.

Analiza u krye në mostra të lidhura me pacientë me kancer të mëlçisë dhe kancer kolorektal.

Rezultatet treguan se nivelet e larta të TGFBI lidhen me një përgjigje më të dobët të sistemit imunitar ndaj tumorit. Studiuesit vunë re gjithashtu se prania e lartë e kësaj proteine mund të lidhet me një prognozë më të pafavorshme te pacientët onkologjikë.

Ky aspekt është i rëndësishëm, sepse mund të ndihmojë mjekët dhe kërkuesit të kuptojnë më mirë pse disa pacientë nuk përfitojnë nga terapitë që synojnë të riaktivizojnë sistemin imunitar.

Pse disa imunoterapi nuk funksionojnë te “tumoret e ftohta”?

Imunoterapia ka ndryshuar në mënyrë të thellë trajtimin e disa llojeve të kancerit.

Ndryshe nga kimioterapia, e cila vepron drejtpërdrejt mbi qelizat që ndahen shpejt, imunoterapia synon të ndihmojë sistemin imunitar të njohë dhe të luftojë më mirë tumorin.

Një nga strategjitë më të njohura është përdorimi i barnave që bllokojnë të ashtuquajturat “immune checkpoints”, frenat biologjike që mund ta ndalojnë sistemin imunitar të sulmojë qelizat tumorale.

Këto trajtime kanë dhënë rezultate të rëndësishme në disa kancere, por jo tek të gjithë pacientët dhe jo tek të gjitha llojet e tumoreve.

Tek “tumoret e ftohta”, si shumë raste të kancerit kolorektal dhe të mëlçisë, problemi është se qelizat imunitare shpesh nuk arrijnë të depërtojnë mjaftueshëm në tumor ose nuk aktivizohen siç duhet.

Studimi italian sugjeron se TGFBI mund të jetë një nga faktorët që kontribuon në këtë bllokim.

Çfarë ndodhi kur proteina u bllokua në laborator?

Një nga pjesët më premtuese të studimit është se, kur studiuesit bllokuan TGFBI në kushte laboratorike, limfocitet T rifituan aftësinë për t’u aktivizuar dhe për të lëvizur drejt indeve tumorale.

Kjo nuk do të thotë ende se ekziston një terapi e gatshme për pacientët, por tregon një mundësi të re kërkimore: zhvillimin e barnave ose antitrupave specifikë që mund të neutralizojnë këtë proteinë.

Në teori, një qasje e tillë mund të ndihmojë që tumoret “e ftohta” të bëhen më të ndjeshme ndaj imunoterapisë.

Në praktikë, duhen ende studime të tjera për të kuptuar sigurinë, efektivitetin dhe mënyrën më të mirë për ta përdorur këtë strategji te pacientët.

Imunoterapia dhe hapat e rinj në onkologji

Zbulimi i rolit të TGFBI hyn në një fushë që prej vitesh po konsiderohet një nga revolucionet më të mëdha të mjekësisë moderne: imunoterapia.

Në vitin 2018, çmimi Nobel në Mjekësi iu dha pikërisht kërkimeve mbi mekanizmat që lejojnë zhbllokimin e sistemit imunitar kundër kancerit.

Sot, për disa tumore përdoren barna që synojnë receptorë dhe sinjale të caktuara imunitare, si edhe kombinime trajtimesh që përpiqen të rrisin përgjigjen e organizmit ndaj sëmundjes.

Në Itali, AIFA ka njohur vitet e fundit vlerën inovative të disa terapive të reja, përfshirë kombinime imunoterapike dhe antitrupa monoklonalë për forma të ndryshme kanceri.

Megjithatë, sfida më e madhe mbetet zgjerimi i këtyre rezultateve edhe te pacientët që nuk përgjigjen ndaj trajtimeve aktuale.

Perspektivat për të ardhmen

Përveç imunoterapive klasike, kërkimi onkologjik po zhvillohet edhe në drejtim të terapive qelizore, si CAR-T, ku limfocitet T të pacientit merren, modifikohen në laborator dhe më pas rikthehen në organizëm për të luftuar sëmundjen.

Deri tani, këto terapi kanë treguar rezultate veçanërisht të rëndësishme në disa tumore të gjakut, por zgjerimi i efektit të tyre te tumoret solide mbetet ende një sfidë.

Identifikimi i TGFBI si një proteinë që mund të pengojë përgjigjen imunitare e bën edhe më të qartë se sa kompleks është mikroambienti i tumorit.

Kanceri nuk është vetëm një grup qelizash të sëmura. Është edhe një sistem biologjik që krijon barriera, ndryshon mjedisin rreth vetes dhe përpiqet të shmangë mbrojtjen natyrore të trupit.

Prandaj, hapi i ardhshëm do të jetë zhvillimi i molekulave ose antitrupave të aftë për të bllokuar TGFBI te pacientët dhe për të parë nëse kjo mund të përmirësojë përgjigjen ndaj trajtimeve ekzistuese.

Studimi u realizua falë mbështetjes së Fondazione AIRC, CRUK Hepatocellular Carcinoma Expediter Network dhe bashkëpunimit të disa qendrave kërkimore italiane dhe ndërkombëtare, përfshirë Istituto Superiore di Sanità, Istituto Tumori Regina Elena në Romë, Ospedale Pediatrico Bambino Gesù, Cancer Research Centre Lyon dhe University College London.

Si në shumë zbulime të mëdha shkencore, edhe këtu mesazhi është i qartë: përparimi kundër kancerit nuk vjen nga një laborator i vetëm, por nga bashkëpunimi i shumë disiplinave, institucioneve dhe viteve kërkim.

Ky studim nuk përfaqëson ende një kurë të re të gatshme, por mund të jetë një hap i rëndësishëm drejt terapive më të personalizuara dhe më efektive për tumoret që deri tani kanë qenë më të vështira për t’u sulmuar nga sistemi imunitar.