Shoku anafilaktik, në Itali mbërrin spreji i parë nazal me adrenalinë

Një zhvillim i rëndësishëm në trajtimin e reaksioneve të rënda alergjike, të cilat në Itali shkaktojnë rreth 10 mijë raste dhe 60 viktima çdo vit. Spreji nazal me adrenalinë i shtohet auto-injektorit intramuskular dhe mund të ndihmojë që ndërhyrja të bëhet më shpejt, duke kapërcyer frikën nga gjilpëra dhe sikletin e injektimit në publik, veçanërisht te të rinjtë.

Një ndryshim i rëndësishëm po vjen në menaxhimin e shokut anafilaktik, forma më e rëndë e reaksionit alergjik, e cila mund të jetë fatale nëse nuk njihet dhe trajtohet menjëherë.

Në Itali, krahas injektimit intramuskular të adrenalinës, tashmë do të jetë i disponueshëm edhe një sprej nazal. Lajmi u bë i ditur nga ekspertët e Shoqatës Italiane të Alergologjisë, Astmës dhe Imunologjisë Klinike, gjatë kongresit kombëtar të zhvilluar në Salerno.

Spreji përfaqëson një alternativë potencialisht jetëshpëtuese për personat që kanë frikë nga gjilpërat. Kësaj frike i shtohet shpesh edhe sikleti për të bërë një injeksion përpara njerëzve të tjerë, një pengesë veçanërisht e përhapur mes të rinjve.

Vetëm gjatë verës së fundit, në këtë grupmoshë u regjistruan dy viktima si pasojë e reaksioneve të rënda alergjike.

I miratuar në gusht të vitit 2024 nga Administrata Amerikane e Ushqimit dhe Barnave dhe Agjencia Europiane e Barnave, spreji nazal ka marrë tashmë edhe autorizimin e Agjencisë Italiane të Barnave dhe është i disponueshëm në vend.

“Alergjitë janë çrregullimi kronik më i përhapur në Europë. Vlerësohet se rreth 150 milionë europianë vuajnë nga një formë alergjie”, shpjegon Vincenzo Patella, president i Shoqatës Italiane të Alergologjisë, Astmës dhe Imunologjisë Klinike.

“Rreth 20 për qind e personave me forma të rënda alergjie jetojnë çdo ditë me frikën e një shoku anafilaktik ose të vdekjes nga një reaksion i pakontrolluar. Në Itali regjistrohen rreth 10 mijë raste dhe 60 viktima në vit.”

Çfarë e shkakton anafilaksinë dhe cilat janë simptomat?
Reaksionet anafilaktike shfaqen papritur dhe mund të çojnë në vdekje nëse nuk trajtohen shpejt.

Ato shkaktohen më shpesh nga ushqimet, pickimet e insekteve ose disa medikamente. Ndër simptomat kryesore janë vështirësitë në frymëmarrje dhe rënia e tensionit arterial.

“Gjatë anafilaksisë, në organizëm çlirohen sasi të mëdha histamine dhe substancash të tjera, të cilat shkaktojnë një zgjerim të menjëhershëm të enëve të gjakut”, shpjegon Mario Di Gioacchino, ish-president i shoqatës dhe konsulent në Institutin e Imunoterapisë Klinike dhe Trajtimeve Biologjike të Avancuara në Pescara.

“Si pasojë, tensioni mund të bjerë ndjeshëm dhe personi mund të humbasë ndjenjat.”

Trajtimi standard është administrimi i menjëhershëm i epinefrinës, e njohur më gjerësisht si adrenalinë.

Ky medikament është thelbësor për të kundërshtuar rënien e shpejtë të tensionit dhe problemet në rrugët e frymëmarrjes, përfshirë bronkospazmën.

Adrenalina vepron duke u lidhur me receptorët adrenergjikë dhe redukton zgjerimin dhe përshkueshmërinë e enëve të gjakut të shkaktuara nga histamina. Kur merret në kohë, përmirëson qarkullimin e gjakut dhe frymëmarrjen.

Kufizimet e auto-injektorit
Edhe pse adrenalina intramuskulare konsiderohet trajtimi i parë për anafilaksinë, përdorimi i auto-injektorit nuk është gjithmonë i menjëhershëm apo i saktë.

Sipas të dhënave të cituara nga ekspertët, mes 25 dhe 60 për qind e pacientëve refuzojnë ta injektojnë medikamentin. Edhe kur vendosin ta përdorin, administrimi shpesh bëhet me vonesë.

Pacientët ose personat që i asistojnë mund të presin deri në nëntë minuta përpara se të bëjnë injeksionin. Në një situatë emergjente, ku çdo minutë mund të jetë vendimtare, kjo vonesë mund të ketë pasoja serioze.

“Vetëm 7 për qind e të rriturve dhe 21 për qind e fëmijëve e marrin adrenalinën në kohën e duhur”, nënvizon Patella.

Arsyet janë të ndryshme. Një nga pengesat kryesore është frika nga gjilpëra dhe ankthi që shoqëron kryerjen e një injeksioni në një moment paniku.

Mes të rinjve mund të ketë edhe turp për ta bërë injeksionin në prani të të tjerëve. Shumë persona ndihen gjithashtu të pasigurt për mënyrën e saktë të përdorimit të pajisjes, edhe kur kanë marrë më parë udhëzime.

Për këtë arsye, në një përqindje që varion nga 20 deri në 70 për qind, medikamenti jetëshpëtues mund të administrohet gabim.

Studime të tjera tregojnë se mes 24 dhe 50 për qind e pacientëve nuk e blejnë fare auto-injektorin ose nuk e zëvendësojnë pasi skadon. Rreth gjysma e personave që duhet ta mbajnë me vete nuk e kanë gjithmonë pranë.

Cilat janë avantazhet e sprejit?
Pikërisht këto vështirësi kanë nxitur kërkimin e mënyrave të tjera për administrimin e adrenalinës.

Spreji nazal është i vogël, nuk ka gjilpërë dhe është më i thjeshtë për t’u përdorur. Ai është krijuar për të kapërcyer pengesat psikologjike dhe praktike që vazhdojnë të ndikojnë në trajtimin e anafilaksisë.

“Sipas rezultateve klinike, administrimi përmes hundës përfaqëson një alternativë të vlefshme dhe efektive për dhënien e adrenalinës në situata emergjente”, shpjegon Patella.

Një tjetër avantazh është afati i ruajtjes.

Spreji mund të ruhet deri në 30 muaj dhe nuk kërkon kushte të veçanta ambientale. Auto-injektori, nga ana tjetër, duhet të zëvendësohet 18 muaj pas prodhimit.

Në praktikë, afati që i mbetet pacientit pas blerjes mund të jetë edhe më i shkurtër, sepse shpërndarja tregtare mund të kërkojë disa muaj përpara se produkti të arrijë në farmaci.

Spreji nuk është ende i përshtatshëm për të gjithë
Pavarësisht rezultateve pozitive, përdorimi i sprejit duhet të vlerësohet sipas karakteristikave të çdo pacienti.

Aktualisht, ai është i disponueshëm vetëm për persona që peshojnë të paktën 30 kilogramë. Kjo përjashton fëmijët më të vegjël dhe foshnjat, për të cilët vazhdojnë të përdoren auto-injektorë të posaçëm.

Lajmi i mirë është se versioni pediatrik, i miratuar nga Agjencia Italiane e Barnave në korrik, pritet të mbërrijë në Itali gjatë pranverës.

Ekspertët theksojnë gjithashtu se do të duhet të vlerësohet përdorimi i tij në praktikën e përditshme te kategori të veçanta pacientësh, si personat me sëmundje të zemrës dhe të moshuarit.

Spreji nuk e zëvendëson domosdoshmërisht auto-injektorin për çdo pacient, por shton një mundësi të re në trajtimin e një emergjence ku shpejtësia e ndërhyrjes është vendimtare.

Në rast të një reaksioni të dyshuar anafilaktik, adrenalina duhet administruar sipas planit të përcaktuar nga mjeku dhe duhet kërkuar menjëherë ndihmë urgjente.