Pyetjet që duhet t’u bëjmë gjyshërve tanë para se të jetë tepër vonë

Një urë mes brezash, e ndërtuar me dëgjim dhe kujtesë. Të mos i humbasim historitë e gjyshërve është një dhuratë që ia lëmë së ardhmes.

Kur mendoj për gjyshërit e mi, më vjen ndër mend Little House on the Prairie, seriali që në vitet ’90 transmetohej pasdite dhe që e ndiqja gjithmonë me shumë kureshtje. Për një nga karnavalet e asaj kohe, gjyshja më kishte qepur një fustan si ai i Laura Ingalls, me kapuçin, çantën prej cope dhe çdo detaj tjetër të punuar me kujdes.

Sot e kujtoj me shumë nostalgji. Ndoshta sepse fëmijëria ime ishte plot me ditë të kaluara në kopsht duke luajtur me kushërinjtë, vrapime në oborr dhe pula që i ndiqnim nga pas, ndërsa gjyshi na bërtiste: “Lërini rehat, se pastaj nuk bëjnë vezë”.

Kur u rrita, kuptova se magjia e atyre pasditeve vinte në të vërtetë nga një gjë shumë e thjeshtë: koha.

Koha që gjyshërit më kushtonin.

Një kohë ndryshe nga ajo e vrullshme e të rriturve dhe prindërve. Një kohë e mbushur me durim, me diçka për të ngrënë pasdite dhe me histori që kalonin nga një brez te tjetri.

Gjyshërit e mi, ashtu si me siguri gjyshërit e shumë prej jush, i përkasin një brezi që ka njohur një fëmijëri më të ngadaltë. Dhe ndoshta pikërisht për këtë arsye dinin t’u krijonin edhe fëmijëve hapësirën për të ndaluar.

Aty ndodh takimi mes brezave.

Nga njëra anë janë gjyshërit, ruajtësit e kujtimeve, traditave dhe fotografive që rrezikojnë të humbasin. Nga ana tjetër janë fëmijët e lindur në epokën digjitale, që sjellin me vete një botë krejt tjetër, të mbushur me teknologji, imazhe të shpejta dhe mënyra të reja komunikimi.

Mes këtyre dy botëve është thelbësore të ketë komunikim dhe një shkëmbim të vërtetë.

Kur një klasë bëhet urë mes brezave
Në shkollën ku jap mësim u propozua një projekt ndërbrezor mbi komunikimin dhe përdorimin e rrjeteve sociale, në bashkëpunim me shoqatën lokale Auser.

Nxënësit e klasave të treta, të ndihmuar nga mësuesit e artit, gjuhës italiane dhe teknologjisë, punuan mbi temën e komunikimit dhe përdorimit të ndërgjegjshëm të rrjeteve sociale dhe teknologjive digjitale.

Më pas krijuan materiale multimediale që u përdorën gjatë takimeve me të moshuarit e shoqatës, për t’u shpjeguar atyre se si komunikojnë të rinjtë e shekullit XXI.

Ndërsa të moshuarit që erdhën në shkollë treguan se si komunikohej dikur. Folën për letrat, telefonatat dhe takimet ballë për ballë, duke u dhënë të rinjve mundësinë të mendonin edhe për vlerën e marrëdhënieve dhe të shoqërisë reale.

Përmes tre takimeve, projekti krijoi një urë të vërtetë mes brezave, duke nxitur dëgjimin, empatinë dhe shkëmbimin reciprok.

Në fund, nxënësit reflektuan edhe mbi vlerën e vullnetarizmit dhe rëndësinë e kohës e vëmendjes që u kushtojmë të tjerëve.

Sepse takimi nuk mbeti thjesht një bisedë.

Pak nga pak u kthye në një hapësirë ku vajzat dhe djemtë filluan të bënin pyetje, të bëheshin kureshtarë dhe të kuptonin diçka shumë të thjeshtë, por që harrohet lehtë: përpara se personi që kishin përballë të bëhej “gjysh” ose “gjyshe”, kishte qenë fëmijë, adoleshent, bir apo bijë, punëtor, grua e dashuruar.

Pyetjet që duhet t’u bëjmë sa i kemi ende pranë
Kush ka ende fatin e madh të ketë gjyshër apo stërgjyshër aq pranë sa mund t’i përqafojë, duhet t’i pyesë.

Cila ishte loja jote e preferuar?

Cila ishte ëndrra që mbaje për vete?

Kush ishte shoku apo shoqja jote më e mirë?

Dhe pse jo, cili ishte telashi më i madh që ke bërë kur ishe i ri?

Në shkollë, me rastin e Ditës së Gjyshërve, mund të nisej pikërisht nga këtu: nga një ushtrim i thjeshtë dëgjimi, i ndjekur nga një intervistë e regjistruar ose e shkruar, që të mbetet si kujtim i jetës së tyre.

Por mes gjithë pyetjeve, ndoshta është njëra që vlen më shumë se të tjerat:

“Cilin moment nga fëmijëria jote do të doje që unë të mos e harroja kurrë?”

Nuk duhen gjeste të mëdha për të ndërtuar kujtesë.

Mjafton t’i njohim vlerën kohës që të moshuarit tanë kanë jetuar. Të ruajmë ato copëza të vogla kujtimesh që, një ditë, mund të na ndihmojnë të ndihemi sërish “në shtëpi”.

Autorja sugjeron gjithashtu këngën Il vecchio e il bambino të Francesco Guccini, një këngë për kujtesën, moshën dhe mënyrën si e shkuara vazhdon të jetojë në rrëfimet e të moshuarve. Po ashtu rekomandon librin Rughe të David Grossman dhe, për ata që e kanë ende në bibliotekë, librin e ilustruar Una mattina meravigliosa të A. A. Levine.

Dhe sapo të mundeni, gjeni pak kohë për t’u humbur në kujtimet e tyre.

Mbi të gjitha, përqafojini gjyshërit tuaj, nëse e keni ende këtë mundësi.