Pse kur i komplimentojmë vajzat themi se janë të bukura dhe djemtë themi se janë të mirë?

Të ndryshojmë mënyrën si i komplimentojmë fëmijët, veçanërisht vajzat, është një zgjedhje e vetëdijshme që mund të ndikojë në themelet e vetëvlerësimit të tyre si të rritur.

Kur shohim një vajzë të vogël dhe duam t’i bëjmë një kompliment, cila është gjëja e parë që na vjen natyrshëm t’i themi? Se është shumë e bukur. Po kur kemi përballë një djalë? Zakonisht e lavdërojmë për diçka që ka bërë mirë. Ndërsa, nëse duam të themi se është i bukur, shpesh ia themi nënës së tij, jo atij vetë. Sikur, që në fëmijëri, vajzave t’u përkiste bota e bukurisë, ndërsa djemve vlerësimi për aftësitë.

Kjo mënyrë e ndryshme e të bërit komplimente sipas gjinisë është aq e rrënjosur te ne, sa të gjithë e kemi bërë të paktën një herë pa u menduar. Megjithatë, fjalët kanë peshë, sidomos kur u drejtohen të vegjëlve.

Nëse një vajzë dëgjon vazhdimisht vetëm se është e bukur dhe duket si princeshë, mund të fillojë të mendojë se vlera e saj varet vetëm, ose kryesisht, nga pamja. Kur vajzat vlerësohen vetëm për mënyrën si duken, rrezikojnë ta shohin edhe veten vetëm përmes këtij këndvështrimi. Kjo mund të ndikojë në zhvillimin e një vetëvlerësimi të ulët edhe në moshë të rritur.

Në këtë kontekst, dy të dhëna janë domethënëse. Sipas Dove dhe Edelman Intelligence, 75% e grave italiane kanë vetëvlerësim mesatar ose të ulët. Ndërkohë, sipas studimit “Dove Real State of Beauty”, në vitin 2024, 11% e grave të anketuara deklaruan se do të ishin të gatshme të hiqnin dorë nga një pjesë e inteligjencës së tyre për të qenë më të bukura. Në vitin 2004, këtë dëshirë e shprehte vetëm 4% e grave.

Prandaj, ndryshimi i fjalëve që përdorim me vajzat, mbesat apo nxënëset tona ka rëndësi për t’i ndihmuar të krijojnë një përfytyrim për veten që mbështetet tek aftësitë dhe cilësitë e tyre, më shumë sesa te pamja fizike.

Si mund të ndikojë një kompliment në psikologjinë e fëmijëve

Fëmijët kanë një aftësi të jashtëzakonshme për të përthithur gjithçka që u thuhet dhe u përcillet. Këto përvoja vendosin themelet e njerëzve që do të bëhen në të ardhmen. Edhe komplimentet që u bëjmë janë pjesë e këtij procesi.

Kur vajzat vlerësohen për bukurinë

Një koment në dukje i pafajshëm për pamjen fizike vlerëson bukurinë e vajzës. Nëse ky është vlerësimi që merr vazhdimisht nga të rriturit, ajo mund të krijojë bindjen se rëndësia e saj buron vetëm, ose kryesisht, nga mënyra si duket, dhe jo nga aftësitë intelektuale apo karakteri.

Kjo ia zhvendos vëmendjen te pamja e trupit dhe kufizon zhvillimin e një vetëvlerësimi të mbështetur tek aftësitë intelektuale, praktike apo sportive.

Kur djemtë vlerësohen për atë që bëjnë

Në të kundërt, komplimente si «të lumtë», «je i fortë» apo «je kampion» vlerësojnë aftësitë praktike, intelektuale ose sportive të djalit. Ato mund ta bëjnë të mendojë se pranohet për atë që bën dhe për rezultatet që arrin, pa i dhënë rëndësi pamjes së tij.

Edhe pse mosvënia e theksit te pamja mund të jetë pozitive, përqendrimi vetëm tek aftësitë krijon një tjetër lloj presioni: fëmija mund të ndiejë se vlerësohet vetëm kur është i zoti në diçka.

Të ndryshojmë mënyrën si i komplimentojmë fëmijët është një zgjedhje e vetëdijshme

Hapi i parë për prindërit dhe të rriturit në përgjithësi është të dalin nga zakoni i të folurit pa u menduar.

Kjo nuk do të thotë të mos i themi më një vajze se është e bukur. Mund të vazhdojmë ta bëjmë, duke zgjeruar njëkohësisht gamën e komplimenteve: përveç pamjes, të vlerësojmë talentet dhe cilësitë e karakterit të saj.

Pikërisht këtë synon fushata #ChangeTheCompliment e Dove, në bashkëpunim me shoqatën Parole O_Stili. Ajo i fton të rriturit të rimendojnë komplimentet që u bëjnë fëmijëve, për të komunikuar me më shumë vetëdije dhe përgjegjësi.

Përveç fjalëve «e bukur» apo «e lezetshme», mund të përdorim shprehje që vlerësojnë krijimtarinë, guximin, kureshtjen dhe vendosmërinë e tyre:

«Sot u tregove shumë e guximshme.»
«Sa e këndshme je!»
«Je një vajzë e zgjuar.»
«Je shumë kureshtare.»
«Je e sjellshme.»
«Je bujare.»
Le të vazhdojmë t’u themi vajzave se janë të bukura, por le t’u vëmë në dukje gjithmonë edhe një cilësi tjetër të tyre.