Pi një lugë çaji vaj kokosi çdo mëngjes: çfarë ndodh vërtet me trupin?

Vaji i kokosit përdoret gjerësisht si në kuzhinë, ashtu edhe në kujdesin për lëkurën dhe flokët. Por a ka vërtet përfitime nëse e konsumojmë çdo mëngjes me stomakun bosh? Pikërisht këtë ka provuar autorja e Vogue, duke ndjekur për disa kohë këtë zakon.  

Kokosi është një ushqim me vlera ushqyese interesante, por edhe me disa kufizime që nuk duhen anashkaluar. Sipas nutricionistes klinike Kristen Nicolai, tuli i kokosit përmban kryesisht yndyrë, por gjithashtu sasi të vogla proteinash, karbohidratesh, fibrash dhe mineralesh si bakër, hekur, mangan dhe selen.

Krahasuar me shumicën e frutave, kokosi është më kalorik dhe më i pasur me yndyrë. Një pjesë e yndyrnave të tij përbëhet nga trigliceride me zinxhir të mesëm, MCT, të cilat mund të përdoren relativisht shpejt nga organizmi si burim energjie.

Megjithatë, vaji i kokosit përmban edhe një përqindje shumë të lartë yndyrnash të ngopura. Konsumi i tepërt i tyre lidhet me rritjen e kolesterolit LDL dhe, në një dietë të përgjithshme jo të ekuilibruar, mund të ndikojë negativisht në shëndetin kardiovaskular.

Kur kokosi përpunohet në miell, përmbajtja e fibrave është e lartë. Edhe kokosi i tharë mund të jetë pjesë e një diete të balancuar, veçanërisht nëse zgjidhen versione pa sheqer të shtuar.

A ka përfitime të pish vaj kokosi?
Ka disa studime të vogla që kanë shqyrtuar ndikimin e vajit të kokosit ose MCT-ve në funksionet njohëse, por provat janë ende të pamjaftueshme për të thënë se pirja e vajit të kokosit përmirëson kujtesën apo funksionin e trurit te njerëzit e shëndetshëm.

Dhe këtu duhet bërë një dallim i rëndësishëm mes kokosit si ushqim dhe vajit të kokosit.

Gjatë nxjerrjes së vajit, pjesa më e madhe e fibrave, proteinave, vitaminave dhe mineraleve të frutit nuk mbetet në produktin përfundimtar.

“Kur pini vaj kokosi, po konsumoni kryesisht yndyrë të ngopur”, shpjegon Nicolai. “Ai nuk përmban fibra, proteina, vitamina apo minerale.”

Për këtë arsye, këshilla është që të përdoret me masë dhe jo të trajtohet si një suplement që duhet marrë domosdoshmërisht çdo mëngjes.

A është i shëndetshëm për gatim?
Vaji i kokosit mund të përdoret edhe në gatim, sidomos në receta ku shija e tij funksionon mirë.

Megjithatë, për shkak të përmbajtjes së lartë të yndyrnave të ngopura, nuk është zgjedhja që Nicolai rekomandon për përdorim të përditshëm.

Për gatimin e zakonshëm, vajra të pasur me yndyrna të pangopura, si vaji ekstra i virgjër i ullirit apo vaji i avokados, janë zakonisht zgjedhje më të mira.

Vaji i kokosit mund të përdoret herë pas here, kryesisht për shije ose në receta të caktuara.

Çfarë ndodhi pasi e konsumova çdo ditë
Autorja e provoi vajin e kokosit ndërsa ndiqte një dietë ketogjenike.

Në varësi të ditës dhe kohës që kishte në dispozicion, e konsumonte në tri mënyra: një lugë çaji në mëngjes me stomakun bosh, të përzier në kafe ose sipër kosit grek.

Shijen e përshkruan si relativisht të butë dhe teksturën si të këndshme, sidomos kur përzihet në kafe apo kos.

Ajo tregon se gjatë kësaj periudhe ndihej e ngopur deri në drekë, kishte më shumë energji në mëngjes, më pak dëshirë për snack-e dhe ndiente mendjen më të kthjellët.

Por edhe vetë pranon se është e pamundur t’ia atribuojë këto ndryshime vetëm vajit të kokosit.

Dieta ketogjenike, përbërja e vakteve, sasia totale e kalorive, gjumi dhe shumë faktorë të tjerë mund të ndikojnë te uria dhe energjia. Përvoja personale nuk është provë se vaji i kokosit shkakton këto efekte te të gjithë.

A mund të jetë vaji i kokosit i dëmshëm?
Ka disa gjëra që duhen pasur parasysh.

Vaji i kokosit mund të rrisë kolesterolin HDL, të ashtuquajturin “kolesteroli i mirë”, por gjithashtu mund të rrisë LDL-në, që lidhet me rrezikun kardiovaskular.

Për këtë arsye, personat me kolesterol të lartë, sëmundje kardiovaskulare apo rrezik të shtuar familjar për infarkt dhe insult duhet ta diskutojnë përdorimin e shpeshtë të tij me mjekun ose dietologun.

Është gjithashtu një ushqim shumë kalorik. Një lugë gjelle vaj përmban rreth 120 kalori, ndaj edhe sasitë e vogla mund të shtojnë ndjeshëm energjinë totale të dietës.

Për disa njerëz, konsumimi i tij me stomakun bosh mund të shkaktojë të përziera, fryrje ose shqetësime gastrointestinale.

Dhe, sigurisht, duhet shmangur plotësisht në rast alergjie ndaj kokosit.

A duhet ta pimë çdo ditë?
Megjithëse në rrjete sociale qarkullojnë shumë dëshmi personale për përfitimet e vajit të kokosit të konsumuar çdo mëngjes, kërkimet shkencore nuk mbështesin ende idenë se ky zakon sjell ndonjë përfitim të veçantë për shëndetin.

“Nuk kemi prova të mjaftueshme që tregojnë se pirja e tij çdo ditë sjell përfitime”, shpjegon Nicolai. “Duke pasur parasysh atë që dimë për yndyrnat e ngopura dhe ndikimin e tyre në shëndetin e zemrës, nuk do ta rekomandoja konsumimin e vajit të kokosit çdo ditë.”

Pra, vaji i kokosit nuk është as “helm”, as një eliksir mirëqenieje.

Mund të jetë pjesë e një diete të ekuilibruar, veçanërisht në sasi të vogla dhe si një ushqim që na pëlqen. Por nuk ka arsye shkencore që të pihet me detyrim çdo mëngjes, sidomos nëse po e bëjmë vetëm sepse është kthyer në një trend wellness.