Nëse vera e 2026 ishte më e nxehta, çfarë na pret me një “Super El Niño”? 

Vera që sapo lamë pas ka hyrë në histori. Sipas të dhënave të Copernicus, Europa Perëndimore përjetoi verën më të nxehtë të regjistruar deri tani, duke tejkaluar edhe verën e vitit 2003, e cila për shumë vite konsiderohej simboli i valëve ekstreme të të nxehtit në kontinent.

Por ndërsa temperaturat rekord po bëhen gjithnjë e më pak të pazakonta, vëmendja e klimatologëve po zhvendoset te një tjetër faktor: rikthimi i El Niño dhe mundësia që ai të jetë veçanërisht i fortë.

Meteorologu dhe klimatologu italian Andrea Giuliacci kujton se në vitin 2003 ekspertët flisnin për një fenomen jashtëzakonisht të rrallë.

“Atëherë isha në fillimet e karrierës. Meteorologë me shumë përvojë na thoshin se po shihnim një ngjarje që mund të ndodhte një herë në një mijë vjet.”

Por vetëm dy dekada më vonë, Europa u përball sërish me temperatura ekstreme dhe në vitin 2026 rekordi u thye përsëri.

“Ajo që dikur dukej një ngjarje e jashtëzakonshme, sot thjesht nuk është më e tillë”, thotë Giuliacci.

Gushti 2026 ndër muajt më të nxehtë të regjistruar

Sipas të dhënave të Copernicus, temperatura mesatare globale gjatë gushtit ishte rreth 1.65 gradë Celsius mbi nivelin paraindustrial.

Europa u godit nga disa valë të zgjatura të nxehti, ndërsa temperaturat ekstreme u shoqëruan nga thatësira dhe zjarre në zona të mëdha të kontinentit.

Italia, Franca, Mbretëria e Bashkuar, Hungaria, Rumania dhe Serbia janë ndër vendet që janë përballur me mungesë serioze uji. Reshjet e pakta kanë ulur ndjeshëm prurjet e lumenjve të mëdhenj europianë, përfshirë Po-n, Rhine-in dhe Danubin.

Ndërkohë, temperaturat e sipërfaqes së oqeaneve kanë arritur nivele jashtëzakonisht të larta.

Në sfond është ngrohja globale e shkaktuar kryesisht nga emetimet e gazeve serrë që vijnë nga përdorimi i qymyrit, naftës dhe gazit. Por këtë herë në ekuacion po hyn edhe El Niño.

Çfarë është El Niño?

El Niño është një fenomen natyror dhe ciklik që zhvillohet në Oqeanin Paqësor dhe zakonisht shfaqet çdo dy deri në shtatë vjet.

Në kushte normale, erërat tregtare shtyjnë ujërat e ngrohta të Paqësorit drejt Australisë dhe Indonezisë, ndërsa përgjatë brigjeve të Amerikës së Jugut ngrihen në sipërfaqe ujëra më të ftohta.

Kur zhvillohet El Niño, këto erëra dobësohen.

Si pasojë, ujërat në Paqësorin qendror dhe lindor ngrohen më shumë se zakonisht.

Dhe duke qenë se Paqësori mbulon një pjesë të jashtëzakonshme të sipërfaqes së planetit, ndryshimi nuk mbetet lokal. Ai mund të ndikojë temperaturat, reshjet dhe modelet atmosferike në rajone të ndryshme të botës.

Pse po flitet për një “Super El Niño”?

Termi “Super El Niño” nuk është një kategori zyrtare meteorologjike, por përdoret shpesh në media për episode jashtëzakonisht të forta të fenomenit.

Sipas Mirey Atallah, drejtuese për Adaptimin, Reziliencën dhe Ndryshimet Klimatike në Programin e Kombeve të Bashkuara për Mjedisin, valët e të nxehtit detar janë shtuar ndjeshëm dhe një oqean tashmë shumë i ngrohtë mund t’i japë El Niño-s një sfond edhe më ekstrem.

Organizata Botërore Meteorologjike ka paralajmëruar se episodi i ardhshëm mund të jetë shumë i fortë.

Dhe ky kombinim është pikërisht ai që shqetëson ekspertët: një planet tashmë më i ngrohtë për shkak të ndryshimeve klimatike, mbi të cilin vepron një El Niño i fuqishëm.

“Kur formohet El Niño, vitin pasardhës shpesh shohim ngjarje ekstreme më intensive”, shpjegon Atallah, duke theksuar gjithsesi se nuk mund të parashikohet sot me saktësi si do të jetë vera e ardhshme.

Giuliacci shton se, kur El Niño vazhdon gjatë dimrit dhe pranverës, mund të favorizojë konfigurime atmosferike që gjatë verës sjellin më shpesh ajër shumë të nxehtë nga Afrika e Veriut drejt Europës Jugore.

“Kështu që është e mundur që vera e ardhshme të marrë një kontribut shtesë nxehtësie”, shpjegon ai.

Megjithatë, kjo nuk do të thotë se çdo verë pas një El Niño do të jetë automatikisht rekord. Klimatologët flasin për rritje probabiliteti dhe jo për një parashikim të garantuar.

“Verat e viteve ’80 dhe ’90 nuk ekzistojnë më”

Për Giuliacci-n, ndryshimi nuk shihet vetëm në statistika.

“Më mjafton të shoh djalin tim 14 vjeç. Në gjithë jetën e tij ka parë borë në qytet vetëm tre ose katër herë, përfshirë vitet kur ishte shumë i vogël. Kur unë u rrita në vitet ’70, bora binte disa herë çdo dimër. Të binte borë nga nëntori deri në mars ishte diçka normale.”

Është një shembull personal, jo një matës shkencor i klimës, por ilustron atë që sot tregojnë edhe të dhënat afatgjata: dimrat po bëhen më të butë në shumë rajone të Europës, ndërsa verat po bëhen më të gjata dhe më të nxehta.

“Klima po ndryshon kaq shpejt sa tashmë e perceptojmë edhe në jetën e përditshme”, thotë meteorologu.

Çfarë mund të bëjnë qytetet?

Nëse temperaturat vazhdojnë të rriten, sfida nuk është më vetëm të ulim emetimet, por edhe të përshtatim qytetet me një klimë më të nxehtë.

Deri tani, zgjidhja më e zakonshme gjatë valëve të të nxehtit ka qenë kondicioneri.

Por Mirey Atallah kujton se një nga sistemet më efikase të “ftohjes” së qyteteve është shumë më i thjeshtë: gjelbërimi.

Pemët krijojnë hije, ndihmojnë qarkullimin e ajrit dhe ftohin ambientin përmes evapotranspirimit.

Qytete si Medellín në Kolumbi kanë përdorur korridore të gjelbra për të ulur temperaturat në zona urbane dhe për të krijuar hapësira më të jetueshme gjatë vapës.

Një tjetër koncept që po bëhet gjithnjë e më i rëndësishëm janë “strehët klimatike”: biblioteka, parqe, qendra komunitare apo ambiente të tjera të freskëta ku qytetarët mund të kalojnë orët më të nxehta pa qenë të detyruar të izolohen në shtëpi apo qendra tregtare.

“Nuk mund të imagjinojmë që të kalojmë çdo verë të mbyllur në një qendër tregtare”, thotë Giuliacci. “Na duhen vende ku njerëzit mund të mbrohen nga nxehtësia, por edhe të takohen e të jetojnë qytetin.”

Ndërkohë, në nivel më të gjerë, ekspertët vazhdojnë të theksojnë të njëjtat masa: më shumë natyrë në qytete, reduktim të përdorimit të lëndëve djegëse fosile, përshpejtim të energjive të rinovueshme dhe infrastrukturë më të aftë për t’u përballur me valët e të nxehtit, thatësirën dhe reshjet ekstreme.

Sepse problemi nuk është më se nuk dimë çfarë po ndodh.

Të dhënat ekzistojnë, sinjalet janë të qarta dhe rekordet po bien gjithnjë e më shpesh.

Pyetja është sa shpejt do të arrijmë ta kthejmë këtë ndërgjegjësim në veprim.