Lufta dhe valët e të nxehtit rrezikojnë të shtrenjtojnë bukën dhe makaronat

Çmimet globale të ushqimeve pritet të rriten me ritme dyshifrore gjatë vitit 2026, ndërsa përshkallëzimi i luftës në Ukrainë dhe valët ekstreme të të nxehtit në Evropë po shtojnë presionin mbi prodhimin bujqësor dhe kostot e inputeve. Sipas një analize të Oxford Economics, gruri pritet të jetë ndër produktet më të prekura, duke ushtruar presion për rritjen e çmimeve të bukës, makaronave dhe produkteve të tjera të përpunuara.

Oxford Economics parashikon që çmimet globale të ushqimeve të rriten me 11.8% në vitin 2026 dhe me 4.8% në vitin 2027. Ndikimi më i madh pritet të ndihet te drithërat, frutat, perimet dhe produktet e qumështit.

Presioni po vjen nga disa drejtime njëkohësisht. Temperaturat e larta dhe thatësira kanë dëmtuar të korrat në Evropë, ndërsa fermerët përballen edhe me kosto më të larta të energjisë dhe plehrave kimike. Konfliktet në Ukrainë dhe Lindjen e Mesme po e rëndojnë më tej situatën, duke prekur furnizimin me naftë, gaz dhe inpute të tjera bujqësore.

Pas valës së të nxehtit në Evropë, shoqata europiane e tregtisë së drithërave dhe farërave vajore, Coceral, uli në korrik parashikimin për prodhimin e kombinuar të drithërave në BE dhe Mbretërinë e Bashkuar, nga 295.5 milionë tonë në 286.6 milionë tonë. Në vitin 2025, prodhimi kishte arritur rreth 310 milionë tonë.

Gjermania pritet të ketë një rënie prej 7% të prodhimit të drithërave këtë vit për shkak të thatësirës dhe temperaturave ekstreme. Shoqata Gjermane e Fermerëve parashikon një prodhim prej rreth 41.9 milionë tonësh.

Sipas Oxford Economics, një nga goditjet më të mëdha mbi çmimet ushqimore globale vjen nga ndikimi i luftës SHBA-Iran mbi kostot e prodhimit, veçanërisht naftën, karburantin dizel, gazin natyror dhe plehrat kimike.

Çmimi global i dizelit u rrit me 36% në korrik, në bazë vjetore, ndërsa çmimet e plehrave kimike pritet të rriten me 22% gjatë vitit.

Lexo edhe: Amber, startup-i gjerman me bashkëthemelues shqiptar siguron 7 mln euro financim

Edhe lufta në Ukrainë mbetet një faktor i rëndësishëm. Rusia dhe Ukraina përbëjnë së bashku pak më pak se 30% të eksporteve globale të grurit dhe më shumë se 10% të eksporteve të misrit. Sulmet ndaj porteve, terminaleve të ngarkimit dhe anijeve në Rusi dhe Ukrainë mund të prekin një kapacitet vjetor eksporti prej 86 milionë tonësh drithëra, ose rreth 17% të eksporteve globale.

Të dhënat e Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Ushqimin dhe Bujqësinë (FAO) tregojnë se çmimet globale të produkteve ushqimore u rritën me 1% në korrik krahasuar me një vit më parë. Çmimet e drithërave u rritën me 6.9%, ndërsa ato të vajrave bimore me rreth 17.3%.

Megjithatë, Oxford Economics thekson se rritja e indeksit global të çmimeve të ushqimeve nuk përkthehet automatikisht në të njëjtën masë në çmimet që konsumatorët paguajnë në supermarkete.

Gruri, në qendër të presionit

Gruri pritet të jetë një nga kulturat më të ekspozuara ndaj goditjes së kostove. Sipas parashikimit, çmimi i grurit mund të rritet me 36% në bazë vjetore, duke arritur në 6.92 dollarë për bushel në tremujorin e tretë të 2026.

Gruri është një nga lëndët bazë për një gamë të gjerë produktesh të përpunuara, nga buka dhe makaronat te drithërat e mëngjesit dhe biskotat.

Ndikimi nuk pritet të shfaqet njëkohësisht në të gjitha produktet. Për frutat dhe perimet, rritja e çmimeve mund të reflektohet brenda dy deri në tre muajve, ndërsa për produktet e përpunuara vonesa është më e gjatë për shkak të ciklit të korrjes dhe përpunimit.

Sipas ekspertëve të Oxford Economics, ndikimi në çmimet e ushqimeve të freskëta mund të nisë të bëhet i dukshëm në tetor-nëntor 2026, ndërsa ndikimi maksimal në produktet e përpunuara, përfshirë bukën dhe makaronat, pritet rreth shkurtit-majit 2027.

Ekspertët paralajmërojnë se goditja mund të jetë edhe më e fortë nëse sulmet në rajonin e Detit të Zi vazhdojnë dhe fenomeni El Niño ndikon negativisht mbi prodhimin bujqësor përtej Evropës.

Megjithatë, rritja e çmimit të grurit mund të bëjë ekonomikisht të leverdishme rrugë alternative eksporti, duke zbutur pjesërisht efektin e ndërprerjeve në furnizimin global.

/Business Mag