Lindsay Clancy, gruaja që vrau tre fëmijët e saj: fajtore apo e pafajshme, vrasëse apo vetë viktimë?

Në SHBA po zhvillohet procesi ndaj Lindsay Clancy, infermieres 35-vjeçare nga Massachusetts, e cila në janar të vitit 2023 vrau tre fëmijët e saj: Cora, 5 vjeçe, Dawson, 3 vjeç dhe Callan, vetëm 8 muajsh. Menjëherë më pas ajo tentoi të vriste edhe veten, duke u hedhur nga kati i dytë i banesës.

Sot Clancy ndodhet në një karrige me rrota, e paralizuar nga mesi e poshtë si pasojë e rënies së asaj dite. Nëse shpallet fajtore për vrasjen e trefishtë, rrezikon burgim të përjetshëm pa mundësi lirimi me kusht. Por mbrojtja kërkon që ajo të mos dërgohet në burg, por të qëndrojë në një spital psikiatrik shtetëror, duke argumentuar se në momentin e krimit vuante nga një formë e rëndë e psikozës pas lindjes dhe se gjendja e saj mendore mund të ishte komplikuar edhe nga numri i madh i medikamenteve që merrte, rreth 15, mes tyre antidepresantë dhe antipsikotikë.

Pikërisht këtu ndahet edhe Amerika. Për disa, Lindsay Clancy është një nënë që vrau me vetëdije tre fëmijët e saj dhe duhet të mbajë përgjegjësi të plotë. Për të tjerë, ajo është edhe viktimë e një sëmundjeje të rëndë mendore që nuk u trajtua në kohë dhe me seriozitetin e duhur.

Rasti ka hapur kështu një debat shumë më të madh se vetë procesi penal: sa e vetmuar mund të jetë amësia, sa seriozisht merret shëndeti mendor i grave pas lindjes dhe ku përfundon përgjegjësia individuale kur një sistem ka pasur disa mundësi për të kuptuar se diçka po shkon shumë keq?

Çfarë ndodhi më 24 janar 2023

Pasditen e 24 janarit, Lindsay kishte kaluar disa orë me fëmijët dhe, sipas rindërtimit të ngjarjes, dukej e qetë. Më pas i kërkoi bashkëshortit, Patrick, të dilte nga shtëpia për të marrë darkën që kishin porositur dhe disa ilaçe në farmaci.

Patrick doli rreth orës 17:30. Gjatë kohës që ishte jashtë foli në telefon me të shoqen për disa sqarime mbi ilaçet dhe u kthye pak pas orës 18:00.

Brenda asaj periudhe prej pak më shumë se gjysmë ore, sipas akuzës, Lindsay mbyti tre fëmijët me shirita elastikë në bodrumin e shtëpisë dhe më pas tentoi të vriste veten.

Cora dhe Dawson u shpallën të vdekur pasi mbërritën në spital, ndërsa Callan, më i vogli, ndërroi jetë tre ditë më vonë.

Viktimë apo autore e krimit?

Lindsay Clancy e ka pranuar se ishte ajo që vrau fëmijët, por ka këmbëngulur se në atë moment nuk ishte në gjendje të kontrollonte mendjen dhe veprimet e saj.

Sipas rrëfimit të saj, që nga mëngjesi kishte dëgjuar një zë mashkullor në kokë që e urdhëronte të vriste fëmijët. Kur mbeti vetëm në shtëpi, thotë se ai zë u bë gjithnjë e më insistues dhe i pamundur për t’u shpërfillur.

Mbrojtja e lidh këtë me psikozën pas lindjes, një gjendje shumë e rëndë që nuk duhet ngatërruar me depresionin pas lindjes. Psikoza postpartum mund të përfshijë deluzione, halucinacione, mendim të çorganizuar, ndryshime ekstreme humori, humbje të kontaktit me realitetin dhe, në disa raste, mendime vetëvrasëse.

Dhe sinjalet, sipas historikut të Lindsay, kishin qenë aty.

Më 1 janar 2023, vetëm disa javë para tragjedisë, ajo ishte shtruar vullnetarisht për pesë ditë në një institucion psikiatrik në Belmont, Massachusetts. Nga 16 nëntori deri më 31 dhjetor 2022 kishte shkuar disa herë në urgjencë për pagjumësi të rëndë dhe mendime vetëvrasëse. Në fund të dhjetorit ishte përfshirë edhe në një program ambulator për depresionin postpartum.

Me pak fjalë, Lindsay kishte kërkuar ndihmë disa herë.

Pikërisht kjo është një nga arsyet pse një pjesë e opinionit publik amerikan e sheh historinë jo vetëm si një krim familjar, por si dështimin e një sistemi që nuk arriti të mbrojë një grua me probleme të rënda të shëndetit mendor dhe, në fund, as fëmijët e saj.

Edhe ditarët që Lindsay mbante përpara tragjedisë tregojnë një gjendje të thellë dëshpërimi. Në to shkruante fraza si: “Po mbytem”, “Kam nevojë dëshpërimisht për një pushim mendor nga kujdesi për të gjithë” dhe “Dua ndihmë. Dua të jem mirë”.

Gratë që po dalin në mbrojtje të saj

Më 20 gusht, qindra gra u mblodhën para gjykatës në mbështetje të Lindsay Clancy. Shumë prej tyre mbanin bluza rozë me mesazhe si “Besoji vetes” dhe “Ajo kishte nevojë për ndihmë”.

Për to, vrasja e tre fëmijëve ishte një tragjedi e paralajmëruar, e lidhur me mënyrën se si shoqëria vazhdon të nënvlerësojë vuajtjen psikologjike që mund të shfaqet pas lindjes.

Shumë nëna i kalojnë këto probleme në heshtje. Jo të gjitha kanë mundësinë ekonomike, kulturore apo emocionale për të kërkuar ndihmë. Dhe rasti Clancy ka ngritur një pyetje akoma më të vështirë: çfarë ndodh kur një grua kërkon ndihmë, por sistemi nuk arrin ta kuptojë sa serioze është gjendja e saj?

Në TikTok dhe platforma të tjera janë publikuar mijëra video të nënave me fëmijët në krah dhe mesazhe si “Lindsay mund të isha unë”, “Me too Lindsay” apo “Jemi të gjitha me ty”.

Por pikërisht këtu debati ka marrë edhe një kthesë problematike. Krahas mbështetjes për shëndetin mendor të nënave, në rrjet kanë nisur diagnoza në distancë, teori konspirative dhe interpretime që nuk mbështeten domosdoshmërisht te provat e procesit.

“Gjykata” e internetit vë në shënjestër ish-bashkëshortin Patrick

Në rrjete sociale kanë nisur të qarkullojnë edhe teori që drejtojnë dyshimet te ish-bashkëshorti i Lindsay, Patrick.

Kjo pavarësisht se Lindsay e ka pranuar vetë autorësinë e vrasjeve dhe se as avokatët e saj nuk kanë pretenduar se fëmijët janë vrarë nga dikush tjetër.

Patrick, i cili sot është rimartuar, ka thënë se e ka falur ish-bashkëshorten dhe se nuk kishte martuar “një përbindësh”, por “një grua që u sëmur”.

Ai ka paditur gjithashtu mjekët që e trajtuan Lindsay-n, duke i akuzuar për neglizhencë dhe për mosdiagnostikim e mostrajtim adekuat të gjendjes së saj.

Megjithatë, një pjesë e internetit ka filluar ta shohë edhe atë me dyshim. Disa përdorues kanë arritur deri aty sa të pretendojnë se Patrick mund ta ketë bindur Lindsay-n se ishte ajo që kreu krimet, ndonëse pamjet e kamerave të sigurisë e vendosin atë në farmaci në kohën kur ndodhën vrasjet.

Është një shembull i qartë i asaj që po ndodh gjithnjë e më shumë me kronikën e zezë: faktet gjyqësore përzihen me storytelling-un e internetit dhe një tragjedi reale fillon të ndiqet si serial televiziv.

Procesi transmetohet publikisht dhe çdo seancë ndiqet live nga mijëra njerëz. Ka përdorues që komentojnë në kohë reale, analizojnë çdo mimikë, çdo fjali, çdo dëshmi dhe kërkojnë “shenja” që do të vërtetonin teorinë e tyre. Disa janë të bindur se Lindsay është viktimë e një sistemi të dështuar. Të tjerë e konsiderojnë manipuluese dhe mendojnë se ka ekzagjeruar ose sajuar problemet e saj psikiatrike.

Por në qendër të gjithë këtij debati mbetet një fakt që nuk duhet humbur mes teorive dhe spektaklit: tre fëmijë humbën jetën.

Dhe procesi duhet të përcaktojë jo nëse ajo që ndodhi ishte tragjike, sepse kjo nuk vihet në diskutim, por çfarë niveli përgjegjësie penale kishte një grua që, sipas mbrojtjes, mund të kishte humbur kontaktin me realitetin në momentin kur kreu krimin.