Kur personi që na ka lënduar na kërkon sërish: si të mbrohemi nga manipulimi emocional

Avokatja Valeria De Vellis, e specializuar në të drejtën familjare, të personit dhe të trashëgimisë, shpjegon si t’i dallojmë këta mekanizma, të rifitojmë kthjelltësinë dhe të kuptojmë kur ka ardhur koha të mbyllim një kapitull. Sepse të mbrojmë veten ndonjëherë do të thotë edhe ta lëmë tjetrin të shkojë.

E nderuar avokate,

Unë dhe bashkëshorti im u ndamë sepse ai kishte një lidhje me një grua tjetër. Nuk desha ta shihja më, i ndërpreva të gjitha kontaktet dhe nisa edhe procedurën e ndarjes ligjore. Por, pas gjashtë muajsh, ai u kthye krejt papritur.

Megjithëse i isha betuar vetes se nuk doja ta shihja më, arriti të ma ndryshonte mendjen. Më kërkoi të takoheshim me një pretekst të rëndomtë dhe, kur u pamë, më tha se i kisha munguar dhe se më donte. Ishte ndarë nga tjetra dhe më tha se ajo nuk kishte pasur asnjë rëndësi për të.

Dukej i sinqertë kur thoshte se e kishte kuptuar që shkaku i gjendjes së tij nuk ishte martesa jonë, por pakënaqësia që ndiente me veten, dhe se ishte lodhur duke gënjyer të gjithë, përfshirë edhe veten. Këto fjalë më bënë të ndihesha sërish pranë tij dhe të ndieja dhembshuri. Më tha se po bënte terapi dhe se dëshironte të provonim edhe terapinë në çift, diçka që më parë e kishte refuzuar. U mashtrova nga shpresa se donte vërtet të ndryshonte.

Më mbuloi me dhurata dhe vëmendje, por shumë shpejt filloi të shfaqte një sjellje të dyzuar. Më dërgonte mesazhe dashurie, ndërsa të nesërmen distancohej dhe më thoshte: “Po ne të dy, kur do të jemi të lumtur?”, duke më lënë një shije të hidhur.

Pastaj, kur nisa të bëja plane, filloi të më thoshte se terapistja i kishte sugjeruar të qëndronte vetëm, që të kuptonte çfarë donte vërtet nga jeta. Atëherë e pyeta: “Po a nuk ke frikë se mund ta humbasim njëri-tjetrin përgjithmonë?” Ai m’u përgjigj: “Po, por kam më shumë frikë se mos humbas veten.”

Pati madje guximin të më thoshte se sot ishte po ai njeri që më kishte bërë të vuaja gjashtë muaj më parë, se i duhej kohë për të ndryshuar dhe se unë meritoja më shumë.

Përse sillet kështu? Është i sëmurë, është i lig apo është i paqartë me veten? Nuk di më çfarë të mendoj. Ajo që di me siguri është se unë jam e hutuar. Çfarë duhet të bëj, avokate? A duhet të vazhdoj procedurën e ndarjes, të cilën e kisha pezulluar përkohësisht?

Lucia

E dashur Lucia,

Nuk e di nëse bashkëshorti juaj është apo jo i vetëdijshëm për sjelljet e tij. Ajo që mund t’ju them me siguri është se ndiheni e hutuar sepse po përpiqeni t’u jepni kuptim sjelljeve që nuk kanë kuptim.

Siç shpjegojnë psikologët, manipuluesit manipulojnë sepse nuk dinë të veprojnë ndryshe, nuk dinë ta pohojnë veten në mënyrë të shëndetshme, të qartë dhe të hapur. Frazat që citoni janë shembuj domethënës të këtij mekanizmi.

Kur një manipulues emocional thotë: “Jam lodhur duke gënjyer”, ose: “Do të më urresh për këtë”, përpara se të rrëfejë diçka të keqe që ka bërë, zakonisht nuk bëhet fjalë për pranim faji apo për shprehjen e një dëshire të sinqertë për të ndryshuar. Përkundrazi, është një strategji që synon të sigurojë përfitime të caktuara psikologjike, si, për shembull, të shfaqet në rolin e “viktimës”.

Të luash rolin e njeriut “të rraskapitur” ose të atij që “urrehet nga të tjerët” ngjall keqardhjen e personit përballë. Pikërisht siç ju ndodhi juve: brenda një çasti, e harruat padrejtësinë e rëndë që ju ishte bërë dhe u përqendruat te vuajtja e bashkëshortit.

Të thotë se është “lodhur duke gënjyer” mund të jetë një taktikë për t’i paraprirë zbulimit të një gjysmë të vërtete, duke justifikuar sjellje të gabuara të së shkuarës apo të së ardhmes, pa marrë realisht përgjegjësi për to. Madje, mund të jetë një mënyrë për t’ju bërë të ndiheni në faj për kërkesën tuaj krejt të drejtë për sinqeritet, duke ju bindur se, për të, të mbajë një marrëdhënie me ju është diçka e vështirë dhe “e lodhshme”.

Duke thënë: “Do të më urresh për këtë”, bashkëshorti shpreson që ju t’i përgjigjeni: “Jo, nuk të urrej.” Në këtë mënyrë, e përmbys situatën dhe kërkon ngushëllim prej jush menjëherë pasi ju ka lënduar.

Bashkëshorti juaj jo vetëm ju ka tradhtuar, por tani rrëfen se ju ka gënjyer vazhdimisht. Kështu, teston deri ku shkon nënshtrimi juaj, për të kuptuar sa jeni e gatshme të falni dhe të pranoni.

Edhe pyetja: “Po ne të dy, kur do të jemi të lumtur?” është një teknikë klasike manipulimi që e zhvendos lumturinë në të ardhmen, e njohur si “futurizzazione”.

Duke e vendosur lumturinë në një të ardhme hipotetike, bashkëshorti juaj ka arritur tri qëllime: t’i shtyjë përgjegjësitë e veta, të krijojë varësi duke ju ushqyer iluzionin se lumturia do të vijë dhe të ruajë kontrollin. Shtyrja e vazhdueshme e këtij momenti ju mban në një pritje të përhershme. Në një gjendje pezull.

Edhe “frika se mos humbasë veten”, e shprehur pikërisht në momentin kur po e rimëkëmbnit marrëdhënien dhe ju, me të drejtë, shprehët nevojat tuaja, është një mënyrë për të krijuar distancë emocionale. Edhe një herë, është një mënyrë për t’ju manipuluar, duke ju bërë të ndiheni përgjegjëse për qëndrueshmërinë e tij psikologjike.

Mos vallë bashkëshorti juaj ka frikë se mos humbasë kontrollin mbi mekanizmat manipulues që përdor për të justifikuar egoizmin e vet?

Po për shprehjen “ti meriton më shumë”, çfarë mund të thuhet? Tashmë të gjithë e dinë se është një taktikë e njohur si “përulësi e shtirur”, që përdoret për t’i paraprirë sjelljeve të gabuara në të ardhmen.

Praktikisht, bashkëshorti po ju thotë paraprakisht se do të vazhdojë të sillet keq. Kështu, kur t’ju tradhtojë sërish, paradoksalisht do të mund t’ju thotë: “Ta kisha thënë se nuk të meritoja. Ti vetë zgjodhe të qëndroje.” Dhe ju, në vend që të zemëroheni, do të përfundoni duke e justifikuar dhe duke e falur. Edhe një herë.

Kjo fjali, në dukje e padëmshme, do të thotë se bashkëshorti juaj nuk ka ndër mend të përpiqet për t’u përmirësuar dhe për t’ju bërë të lumtur. Mua më duket se ai nuk dëshiron ta rindërtojë marrëdhënien tuaj, por vetëm të vazhdojë të ushtrojë kontroll mbi ju, duke ju bërë të varur prej tij.

Kur mbetemi në pritje të një ndryshimi të pamundur, shpesh rrezikojmë të biem në një kurth të padukshëm.

Duhet shumë guxim që të heqim dorë nga përpjekja për të shpëtuar njeriun që duam. Por duhet ta bëjmë, nëse duam të shpëtojmë veten. Ndonjëherë duhet të tërhiqemi për të fituar.

Pyetja që duhet t’i bëni vetes nuk është përse bashkëshorti juaj sillet kështu, apo çfarë mund të bëni ju për ta ndryshuar. Pyetja është përse këmbëngulni ta “shëroni” dhe të mbani në këmbë një martesë që për ju është vetëm burim vuajtjeje dhe ankthi.

Prandaj, e dashur Lucia, ju këshilloj të kërkoni menjëherë ndihmën e një terapisti, që të arrini ta kuptoni më qartë këtë situatë. Nëse më pas ajo që ju kam shkruar gjen konfirmim, ju sugjeroj të vazhdoni procedurën e ndarjes dhe ta mbyllni këtë kapitull. Sa më shpejt të jetë e mundur.

Sepse dashuria e shëndetshme ekziston.