Kontakti njerëzor ndihmon trupin të ulë stresin dhe të qetësojë sistemin nervor

Një përqafim, një dorë e shtrënguar në një moment të vështirë, një prekje e lehtë në krah gjatë një bisede. Duken si gjeste të vogla, por për trupin nuk janë aspak të parëndësishme.

Sa herë që prekim ose prekemi nga dikush, lëkura dërgon në tru një seri sinjalesh që lidhen jo vetëm me ndjesinë fizike, por edhe me sigurinë, afërsinë dhe qetësinë.

Në lëkurë ekzistojnë fibra nervore të specializuara, të njohura si fibra C taktile, që reagojnë veçanërisht ndaj prekjes së ngadaltë dhe të këndshme, si një ledhatim. Truri e interpreton këtë lloj kontakti ndryshe nga një presion i zakonshëm apo një prekje aksidentale.

Dhe kjo mund të shpjegojë pse një gjest fizik, në momentin e duhur dhe nga një person me të cilin ndihemi të sigurt, mund të na qetësojë kaq shpejt.

Çfarë ndodh në trup kur dikush na përqafon?

Sinjali i prekjes nis nga receptorët e lëkurës dhe përpunohet në sistemin nervor. Kontakti i këndshëm lidhet me aktivizimin e mekanizmave që favorizojnë sistemin parasimpatik, pjesa e sistemit nervor autonom që ndihmon trupin të kalojë nga gjendja e alarmit në atë të qetësisë.

Në këtë gjendje mund të ulen rrahjet e zemrës dhe tensioni fiziologjik, ndërsa përgjigjja ndaj stresit zbutet.

Pra, një përqafim nuk “fik” stresin si me buton, por mund t’i japë trupit sinjalin se, të paktën për atë moment, është e sigurt të relaksohet.

Çfarë thotë shkenca për prekjen?

Një rishikim i gjerë i studimeve mbi prekjen njerëzore ka gjetur se ndërhyrjet që përfshijnë kontakt fizik mund të lidhen me reduktim të dhimbjes, ankthit dhe disa simptomave depresive.

Interesante është se përfitimet nuk janë parë vetëm kur prekja vjen nga një partner apo një person shumë i afërt. Në disa kontekste, edhe kontakti i ofruar nga profesionistë të kujdesit shëndetësor ka treguar efekte pozitive.

Sigurisht, kjo nuk do të thotë se çdo prekje është qetësuese.

Konteksti, dëshira, besimi dhe sidomos pëlqimi kanë shumë rëndësi. Një prekje e padëshiruar mund të bëjë pikërisht të kundërtën dhe të rrisë stresin.

Edhe vetëprekja mund të na qetësojë

Ndonjëherë trupi e bën këtë instinktivisht.

Prekim fytyrën kur jemi të tensionuar. Vendosim dorën mbi gjoks. Fërkojmë krahët. Masazhojmë duart.

Janë gjeste që mund të funksionojnë si një formë e vogël vetërregullimi.

Edhe aplikimi i ngadaltë i një kremi apo një masazh i lehtë mund të krijojë një moment qetësie pikërisht për shkak të stimulimit të receptorëve të prekjes.

Kjo nuk e zëvendëson afërsinë me një person tjetër, por tregon se trupi ka mënyra shumë konkrete për ta ndihmuar veten të rikthehet në një gjendje më të qetë.

Pse prekja nga dikush tjetër ka një efekt të veçantë?

Sepse kontakti fizik nuk është vetëm stimul i lëkurës.

Është edhe marrëdhënie.

Një përqafim nga dikush që e duam përmban kujtesë, besim, histori dhe ndjenjën se nuk jemi vetëm.

Dhe pikërisht kjo e bën shumë më të vështirë për t’u zëvendësuar nga çdo formë komunikimi digjital.

Mund të flasim me dikë me video për dy orë, të shkëmbejmë mesazhe gjithë ditën dhe prapë të na mungojë ajo që një përqafim jep brenda pak sekondash.

Kur kontakti mungon për shumë kohë

Mungesa e zgjatur e afërsisë fizike është lidhur në studime me ndjenjë më të madhe vetmie, stres dhe mirëqenie më të ulët psikologjike.

Kjo është veçanërisht e rëndësishme te fëmijët, për të cilët kontakti i sigurt dhe i dashur është pjesë e zhvillimit emocional, por edhe te të moshuarit, ku izolimi social në përgjithësi lidhet me pasoja të rëndësishme për shëndetin fizik dhe mendor.

Nuk është vetëm “më mungon një përqafim”.

Për shumë njerëz, është mungesa e një prej mënyrave më bazike me të cilat sistemi ynë nervor ka mësuar të marrë sinjale sigurie nga të tjerët.

Po jetojmë gjithnjë e më shumë pa prekje

Në shumë aspekte, jeta moderne na ka lidhur më shumë dhe na ka afruar fizikisht më pak.

Punojmë nga shtëpia.

Flasim në video.

Dërgojmë mesazhe.

Miqësitë mbahen në chat.

Një pjesë e madhe e ndërveprimeve që dikur ndodhnin fizikisht sot kalojnë përmes ekranit.

Në të njëjtën kohë, kemi mësuar të respektojmë më shumë kufijtë personalë dhe pëlqimin, gjë që është thelbësore.

Por këto dy gjëra nuk përjashtojnë njëra tjetrën.

Mund të respektojmë kufijtë e dikujt dhe njëkohësisht të mos harrojmë vlerën që ka afërsia fizike kur është e dëshiruar nga të dyja palët.

Sepse përqafimi nuk është detyrim social.

Është diçka që funksionon pikërisht sepse ndihet e sigurt.

A mund ta zëvendësojë teknologjia prekjen?

Robotika dhe inteligjenca artificiale tashmë po eksperimentojnë me pajisje që mund të simulojnë presionin e një dore, një ledhatim apo teksturën e lëkurës.

Në mjekësi kjo mund të ketë një vlerë të jashtëzakonshme, sidomos për pajisje që u rikthejnë ndjeshmërinë njerëzve që e kanë humbur.

Por një gjë mbetet e vështirë për t’u kopjuar.

Nuk është vetëm mënyra si të prek dikush.

Është kush po të prek.

Një përqafim mbart marrëdhënien që ekziston para tij.

Dhe ndoshta kjo është arsyeja pse, edhe në një botë ku pothuajse gjithçka mund të bëhet nga një ekran, trupi vazhdon të kërkojë diçka jashtëzakonisht të vjetër dhe të thjeshtë:

një njeri tjetër pranë.