Kimioterapia do të thotë gjithmonë rënie e flokëve? Jo domosdoshmërisht

Në imagjinatën kolektive, lidhja mes kimioterapisë dhe humbjes së flokëve është pothuajse automatike: diagnoza, nisja e trajtimit dhe më pas rënia e plotë e flokëve.

Por onkologjia e sotme është shumë më komplekse se kaq.

Jo të gjitha trajtimet kundër kancerit shkaktojnë alopeci dhe, edhe kur flokët bien, në shumicën e rasteve bëhet fjalë për një efekt të përkohshëm. Gjithçka varet nga lloji i medikamentit, doza, kombinimi i terapive dhe reagimi individual i organizmit.

Dhe për shumë gra kjo nuk është aspak një çështje “vaniteti”. Flokët janë pjesë e identitetit, mënyrës si e njohim veten dhe si paraqitemi në botë. Prandaj frika nga humbja e tyre mund të ketë një peshë emocionale shumë të madhe gjatë trajtimit.

Pse disa kimioterapi i rrëzojnë flokët dhe të tjera jo?

Kimioterapitë tradicionale veprojnë kryesisht mbi qelizat që shumohen me shpejtësi të lartë.

Kjo është arsyeja pse janë efektive kundër shumë qelizave tumorale, por njëkohësisht mund të prekin edhe qelizat e folikulit të flokut, të cilat gjithashtu ndahen shpejt.

Megjithatë, sot ekzistojnë shumë lloje trajtimesh onkologjike.

“Jo çdo kimioterapi nënkupton humbje të flokëve”, shpjegon mjekja Rosanna Catizzone. “Në disa raste mund të ketë vetëm hollim të fijes, rrallim, alopeci të pjesshme ose të plotë. Ndryshimet varen kryesisht nga medikamenti dhe protokolli që përdoret për secilin pacient.”

Disa terapi të synuara, trajtime biologjike dhe imunoterapi mund të shkaktojnë vetëm ndryshim në strukturën ose dendësinë e flokëve, ndërsa të tjera mund të mos ndikojnë fare në to.

Kur është më e mundshme rënia e fortë e flokëve?

Disa prej medikamenteve që lidhen më shpesh me alopecinë janë taksanet dhe antraciklinat.

Në këto raste, rënia mund të fillojë zakonisht rreth dy ose tre javë pas ciklit të parë të trajtimit.

Por edhe këtu reagimi nuk është identik për të gjithë.

Në shumicën e rasteve, folikuli nuk shkatërrohet përfundimisht. Aktiviteti i tij ndërpritet përkohësisht dhe, pas përfundimit të terapisë, flokët fillojnë të rriten përsëri gjatë muajve në vijim.

Ka megjithatë edhe përjashtime dhe ritmi apo cilësia e rikthimit mund të ndryshojnë nga një person te tjetri.

Flokët e rinj mund të jenë ndryshe

Pas përfundimit të trajtimit, flokët nuk rikthehen domosdoshmërisht menjëherë si më parë.

Mund të jenë më të hollë ose më të trashë, më kaçurrelë, më të drejtë, madje edhe me një nuancë paksa të ndryshme.

Këto ndryshime mund të jenë të përkohshme, por faza e rritjes kërkon kohë dhe kujdes.

Për këtë arsye është e rëndësishme që pacienti të dijë çfarë të presë, në vend që të përballet papritur me ndryshimet.

Humbja e flokëve është edhe një përvojë emocionale

“Nuk është vetëm çështje estetike”, thotë hairstylistja Giusy Cacciatore. “Flokët janë identitet, histori, siguri dhe mënyra si e njohim veten.”

Shumë paciente përshkruajnë momentin kur flokët fillojnë të bien si një nga fazat më të forta emocionalisht të trajtimit, sepse sëmundja bëhet papritur e dukshme edhe nga jashtë.

Prandaj komunikimi para fillimit të terapisë është thelbësor.

T’i thuash një personi se ekziston mundësia e humbjes së flokëve nuk do të thotë ta frikësosh, por ta përgatitësh.

Të dish paraprakisht nëse pritet rrallim, humbje e pjesshme apo alopeci e plotë lejon që pacienti të vendosë vetë si dëshiron ta përballojë ndryshimin: duke prerë flokët gradualisht, duke zgjedhur shami, kapele ose paruke, apo thjesht duke u përgatitur psikologjikisht.

Scalp cooling: a mund të reduktojë rënien e flokëve?

Një nga metodat që përdoret për të ulur rrezikun e alopecisë gjatë disa llojeve të kimioterapisë është scalp cooling, ftohja e skalpit.

Bëhet fjalë për një kapuç special që ul temperaturën e skalpit para, gjatë dhe pas infuzionit.

Ftohja shkakton ngushtim të enëve të gjakut dhe redukton aktivitetin metabolik të folikulave, duke bërë që më pak medikament kimioterapie të arrijë në to gjatë trajtimit.

Studimet kanë treguar se kjo metodë mund të reduktojë ndjeshëm rënien e flokëve te disa paciente, por efektiviteti ndryshon sipas protokollit të kimioterapisë dhe personit.

Nuk është e përshtatshme për çdo lloj tumori apo trajtimi, ndaj vendimi duhet marrë gjithmonë me ekipin onkologjik.

Ekziston prej kohësh edhe diskutimi nëse ulja e ekspozimit të skalpit ndaj kimioterapisë mund të jetë problematike në disa situata onkologjike. Për këtë arsye vlerësimi bëhet rast pas rasti.

Gjithashtu, jo të gjithë e tolerojnë mirë ftohjen. Disa persona përjetojnë dhimbje koke, ndjesi të fortë të ftohti apo parehati.

Si të kujdesemi për skalpin gjatë kimioterapisë

Gjatë trajtimit, lëkura dhe skalpi mund të bëhen më të thatë, të ndjeshëm dhe të prirur ndaj kruajtjes ose irritimit.

Këshilla kryesore është të shmangen trajtimet agresive.

Më mirë të zgjidhen shampo dhe produkte të buta, pa irritues të panevojshëm, dhe të shmangen temperaturat shumë të larta nga tharësja, drejtuesja apo pajisjet termike.

Edhe larja duhet të jetë delikate, pa fërkuar fort skalpin.

Nëse shfaqen skuqje, plagë, kruajtje e fortë apo irritim, produktet nuk duhen zgjedhur rastësisht: është mirë të pyetet mjeku ose ekipi onkologjik, sepse gjatë kimioterapisë edhe një problem i vogël i lëkurës mund të kërkojë më shumë kujdes.

Po trajtimet kozmetike?

Në këtë fazë, “më shumë produkte” nuk do të thotë domosdoshmërisht “më shumë kujdes”.

Produktet që premtojnë stimulim të rritjes së flokëve nuk duhet të përdoren automatikisht gjatë kimioterapisë pa u diskutuar me mjekun.

Edhe për ngjyrosjen, zbardhimin, permanentin apo trajtime të tjera kimike është më mirë të merret miratimi i ekipit që ndjek terapinë, veçanërisht nëse skalpi është i ndjeshëm.

Ndërsa në fazën e rikthimit, një kujdes gradual dhe jo agresiv mund ta ndihmojë flokun e ri të menaxhohet më lehtë.

Parukja nuk duhet të jetë domosdoshmërisht hapi i parë

Edhe në aspektin estetik, nuk ekziston një zgjidhje e vetme.

Për dikë parukja është një ndihmë e madhe. Për dikë tjetër mund të jenë shamitë, një prerje shumë e shkurtër ose thjesht zgjedhja për të mos fshehur ndryshimin.

E rëndësishme është që vendimi të jetë i personit.

Një ndryshim gradual i prerjes para fillimit të rënies mund t’i ndihmojë disa gra ta përjetojnë kalimin me më pak tronditje. Për të tjera, prerja e menjëhershme nuk është aspak zgjidhja e duhur.

Nuk ka një mënyrë “korrekte” për ta përballuar.

Tre pyetje që ia vlen t’i bëhen onkologut para fillimit të trajtimit

“Protokolli që do të marr unë shkakton zakonisht humbje të plotë të flokëve, vetëm rrallim apo nuk pritet të ndikojë shumë?”
Kjo është pyetja kryesore, sepse jo të gjitha kimioterapitë kanë të njëjtin profil dhe vetëm ekipi mjekësor mund të shpjegojë çfarë pritet nga kombinimi konkret i barnave.

“A është scalp cooling i përshtatshëm për rastin tim dhe a ofrohet në këtë qendër?”
Nëse është një alternativë e mundshme, duhet diskutuar përpara ciklit të parë, jo pasi rënia e flokëve ka nisur.

“Çfarë duhet të shmang për skalpin dhe flokët gjatë trajtimit?”
Mjeku mund të japë udhëzime për larjen, produktet kozmetike, ngjyrosjen, irritimet e skalpit dhe çdo trajtim që mund të jetë i papërshtatshëm gjatë terapisë.

Sepse sot ekuacioni “kimioterapi = humbje e sigurt e të gjithë flokëve” nuk është më i saktë.

Rreziku ekziston dhe, me disa protokolle, mund të jetë shumë i lartë. Por ndryshon ndjeshëm nga një trajtim te tjetri.

Dhe mbi të gjitha, pacienti meriton ta dijë këtë përpara se terapia të fillojë, me informacion të qartë, realist dhe pa minimizuar peshën emocionale që flokët mund të kenë gjatë një periudhe kaq të vështirë.