Ishujt ku kinemaja na ka mësuar çfarë do të thotë liria

Në historinë e kinemasë, ishujt kanë qenë gjithmonë shumë më tepër sesa copëza toke të rrethuara nga deti. Kanë qenë vende arratisjeje, strehimi, humbjeje, zbulimi dhe, shpesh, rilindjeje. Hapësira ku njeriu vendos një distancë mes asaj që është dhe asaj që do të bëhet.

Dhe kinemaja italiane i ka përdorur pikërisht kështu.

Stromboli, për shembull, është pothuajse e pamundur të ndahet nga “Stromboli, Terra di Dio” i Roberto Rossellini-t. Vullkani që dominon ishullin, deti që duket i pafund dhe Ingrid Bergman që përballet me një udhëtim sa fizik aq edhe të brendshëm, e kthyen Strombolin në një nga imazhet më të fuqishme të kinemasë italiane.

Pas atij filmi, ishulli nuk ishte më vetëm një vend në hartë. U kthye në simbol të konfliktit mes njeriut dhe natyrës, mes dëshirës për t’u larguar dhe pamundësisë për të shpëtuar plotësisht nga vetja.

Në të njëjtin arkipelag, Salina ka një energji krejt tjetër.

Në “Il Postino”, Massimo Troisi e kthen ishullin në poezi të gjallë. Pollara, Lingua, rrugicat që humbin mes të bardhës së shtëpive dhe blusë së detit krijojnë një vend ku duket sikur edhe dashuria gjen më lehtë fjalët.

Pablo Neruda, poezia dhe peizazhi ndërthuren aq natyrshëm, sa Salina bëhet një hapësirë sentimentale, jo thjesht një sfond.

Më në jug, Lampedusa merr një kuptim tjetër në “Respiro” të Emanuele Crialese.

Këtu deti nuk është vetëm bukuri. Është kufi, është liri dhe burg njëkohësisht. Përmes personazhit të interpretuar nga Valeria Golino, ishulli kthehet në një vend pothuajse magjik, ku të qenit ndryshe dhe të qenit i lirë përfundojnë duke nënkuptuar të njëjtën gjë.

Pastaj është Capri, ndoshta ishulli që kinemaja italiane e ka mitizuar më shumë.

Nga “Leoni al sole” i Vittorio Caprioli te dhjetëra komedi që kanë jetuar në hijen e Dolce Vita-s, Capri është bërë imazhi i një Italie elegante, hedoniste, mondane dhe të pakujdesshme.

Një vend ku vera duket sikur nuk mbaron kurrë, ku gjithçka është pak më e bukur, pak më e lirë dhe pak më larg realitetit.

Dhe në fund, Procida.

Marina Corricella, me shtëpitë pastel, varkat mbi ujë dhe rrugicat që zbresin drejt detit, u bë një nga fytyrat më të paharrueshme të “The Talented Mr. Ripley”.

Në Procida, bukuria nuk është kurrë plotësisht e qetë. Ka gjithmonë një ndjesi misteri pas saj. Një peizazh i bukur që duket sikur fsheh një sekret, një histori që nuk është thënë deri në fund.

Ndoshta është pikërisht kjo arsyeja pse kinemaja i do kaq shumë ishujt.

Sepse ishulli është një vend i mbyllur, por në të njëjtën kohë i hapur drejt pafundësisë. Të izolon, por të jep horizont. Të mban larg botës, por të detyron të përballesh me veten.

Dhe ndoshta një nga gjërat më të bukura që kinemaja na ka mësuar është kjo: një ishull nuk është vetëm një vend gjeografik.

Është një gjendje shpirtërore.