Hilary Swank shtatzënë në moshën 52-vjeçare: çfarë kujdesi kërkon shtatzënia pas të 50-ave?

Në pritje të fëmijës së saj të tretë, Hilary Swank, 52 vjeçe, po e shijon e lumtur shtatzëninë e saj shumë të diskutuar. Aktorja amerikane, fituese e dy çmimeve Oscar, është tashmë nënë e binjakëve Aya dhe Ohm, të lindur në vitin 2023.

Por cilat janë rreziqet që duhen njohur dhe masat që duhen marrë kur një grua mbi 50 vjeç, si Hilary Swank, është shtatzënë? E trajtojmë këtë temë me ndihmën e specialistes.

Të bëhesh nënë pas të 50-ave: sa ndikon fertiliteti?
A është e mundur të mbetesh shtatzënë në mënyrë natyrale pas moshës 50 vjeç? Çfarë mundësish u ofron sot mjekësia riprodhuese grave që, si Hilary Swank, dëshirojnë të bëhen nëna pas kësaj moshe?

Siç thekson doktoresha Sara Gaita, specialiste e gjinekologjisë dhe obstetrikës në qendrën mjekësore Santagostino:

“Mundësia për një shtatzëni natyrale pas moshës 50 vjeç është jashtëzakonisht e ulët, rreth 0,1%, për shkak të pakësimit të rezervës ovariane dhe rënies së cilësisë së qelizave vezë të mbetura.

Rruga më efektive është riprodhimi i asistuar mjekësisht, përmes fekondimit heterolog me qeliza vezë nga dhuruese të reja në moshë ose përmes përdorimit të embrioneve të dhuruara.

Në Itali dhe në disa vende europiane, përdorimi i këtyre teknikave përgjithësisht u nënshtrohet kufizimeve të moshës, shpesh me kufi 50 vjeç. Disa vende, përfshirë Greqinë, Qipron dhe Shtetet e Bashkuara, ofrojnë mundësi të ndryshme për gratë mbi 50 vjeç, në varësi të legjislacionit në fuqi dhe, në disa raste, të gjendjes së tyre shëndetësore.”

Rreziqet e një shtatzënie pas të 50-ave
Cilat janë rreziqet e shtatzënisë në këtë grupmoshë dhe çfarë mund të bëhet për t’i parandaluar?

“Pas moshës 50 vjeç, rreziqet që lidhen me shtatzëninë rriten ndjeshëm. Këtu përfshihen lindja e parakohshme, hipertensioni, preeklampsia dhe diabeti gestacional.

Me kalimin e moshës, ndryshimet në enët e gjakut mund të cenojnë formimin dhe funksionimin e duhur të placentës, ndërsa ndryshimet metabolike i bëjnë më të mundshme çrregullimet e nivelit të sheqerit në gjak. Edhe ulja e elasticitetit të miometrit, shtresës muskulore të mitrës, mund të ndikojë në rritjen e rrezikut për lindje të parakohshme.

Megjithatë, për shumë prej këtyre faktorëve mund të ndërhyhet paraprakisht. Përpara se të nisë një procedurë fekondimi të asistuar, është thelbësore të kryhen kontrolle kardiovaskulare dhe metabolike, të trajtohen faktorët e mundshëm të rrezikut dhe, kur është e nevojshme, të përdoren trajtime të posaçme nën mbikëqyrje të rreptë mjekësore”, thekson gjinekologia.

Rreziqet për fetusin
Cilat rreziqe prekin fetusin dhe si ndryshojnë ato në varësi të shëndetit të nënës së ardhshme?

Doktoresha Sara Gaita shpjegon:

“Rreziqet variojnë nga aborti spontan deri te anomalitë gjenetike dhe kromozomale. Aborti spontan, edhe pavarësisht anomalive kromozomale, mund të ndodhë më lehtë për shkak të dështimit të implantimit si pasojë e dëmtimeve mikrovaskulare, pra të enëve të vogla të gjakut. Ndërsa rreziku i anomalive gjenetike dhe kromozomale nuk është zero as kur përdoren qeliza vezë të dhuruara.

I lartë është edhe rreziku i lindjes së parakohshme. Ajo mund të lidhet me funksionimin mekanik më pak efikas të miometrit, me rrezikun më të madh për infeksione në këto shtatzëni ose me shfaqjen e komplikacioneve obstetrike te nëna, si preeklampsia dhe hipertensioni. Këto komplikacione mund të shkaktojnë ngadalësim ose ndalim të rritjes së fetusit brenda mitrës (IUGR), duke e bërë të nevojshme kryerjen e lindjes më herët.

Veçanërisht te pacientet që kanë faktorë rreziku që përpara shtatzënisë, si duhanpirja, mbipesha, hipertensioni, diabeti apo sindroma metabolike, të gjitha këto rreziqe janë më të larta, edhe kur ndërhyhet në kohë me ndryshime në stilin e jetesës dhe me përshkrimin e barnave të përshtatshme.”

Si të përgatiteni për një shtatzëni në moshë të avancuar?
“Për t’u përgatitur siç duhet për këtë lloj shtatzënie, nevojitet një vlerësim klinik paraprak. Ai duhet të përfshijë një kontroll të përgjithshëm të gjendjes shëndetësore, për të identifikuar sëmundje ose probleme që mund të jenë të pranishme që më parë.

Këtu përfshihen hipertensioni, rezerva koronare e reduktuar, sidomos nëse pacientja ka qenë ose vazhdon të jetë duhanpirëse, sindroma metabolike, rezistenca ndaj insulinës, si edhe sëmundje të mëparshme të veshkave apo sëmundje onkologjike.

Gjithashtu, duhen kryer kontrolle kardiovaskulare, një vlerësim i plotë gjinekologjik dhe i gjirit, si edhe analiza gjaku për depistimin e infeksioneve dhe çrregullimeve metabolike.

Stili i jetesës së gruas luan pa dyshim një rol qendror në përgatitjen për procedurën e fekondimit të asistuar, në mundësinë e suksesit të saj dhe në ecurinë normale të shtatzënisë.

Ulja e peshës së tepërt, kur është e pranishme, ndjekja e një ushqyerjeje të shëndetshme dhe të larmishme, heqja dorë nga alkooli dhe duhani, si edhe aktiviteti fizik i rregullt janë shtyllat thelbësore për planifikimin e duhur të një shtatzënie në çdo moshë, por edhe më shumë pas të 50-ave.”