Fruti që mund t’ju ndihmojë të flini më mirë

Mollët për një vakt të shpejtë, bananet për tërshërën e mëngjesit, frutat e pyllit për t’ia shtuar kosit. Disa fruta e kanë gjithmonë vendin e tyre në shportën e blerjeve. Të pasura me fibra, vitamina dhe antioksidantë, janë pjesë e zakoneve tona të përditshme. Por të njëjtën vëmendje meriton edhe një frut që shpesh e anashkalojmë: kivi.
Përveç përfitimeve për tretjen, ai ka tërhequr interesin e studiuesve edhe për ndikimin e mundshëm te gjumi dhe mirëqenia.
Çfarë përfitimesh ka kivi për shëndetin?
Kivi është i pasur me vitaminë C, e cila mbështet funksionimin normal të sistemit imunitar. Përmban gjithashtu vitaminë K, të rëndësishme për shëndetin e kockave, si edhe fibra, karotenoide dhe polifenole.
Në një studim me të rritur mbi 65 vjeç, konsumimi i kivit të verdhë u shoqërua me zbutjen dhe shkurtimin e disa simptomave të infeksioneve të rrugëve të sipërme të frymëmarrjes. Megjithatë, nuk uli ndjeshëm numrin e infeksioneve. Pra, gjetjet lidhen me disa simptoma dhe nuk provojnë se kivi parandalon ftohjen.
Kivi është veçanërisht interesant edhe për ata që vuajnë nga kapsllëku. Një studim ndërkombëtar i kontrolluar gjeti se konsumimi i dy kivive të gjelbra në ditë përmirësonte shpeshtësinë e jashtëqitjes dhe lehtësonte shqetësimet e barkut te pjesëmarrësit me kapsllëk.
A mund të përmirësojë gjumin dhe të ulë stresin?
Disa studime sugjerojnë se konsumimi i kivit në mbrëmje mund të ndihmojë gjumin. Një nga shpjegimet e propozuara lidhet me përbërës si serotonina dhe melatonina, që marrin pjesë në proceset e rregullimit të gjumit. Megjithatë, prania e tyre në një ushqim nuk mjafton për të përcaktuar efektin që ai ka në organizëm.
Në një studim të vitit 2023, 15 sportistë konsumuan dy kivi të gjelbra rreth një orë para gjumit, për katër javë. Në përfundim raportuan përmirësime në cilësinë dhe kohëzgjatjen e gjumit, më pak zgjime gjatë natës dhe përmirësim të disa treguesve të rikuperimit.
Por studimi ishte i vogël, mbështetej te raportimet e pjesëmarrësve dhe nuk kishte grup kontrolli. Krahasimi u bë me gjendjen e tyre para ndërhyrjes, jo me një grup tjetër që nuk konsumonte kivi. Rezultatet janë premtuese, por ende paraprake.
Për mirëqenien psikologjike ka gjithashtu disa të dhëna interesante. Kërkimet te të rriturit me nivele të ulëta të vitaminës C kanë lidhur konsumimin e kivit me përmirësime të mirëqenies së raportuar dhe ulje të lodhjes. Kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht se të gjithë do të përjetojnë të njëjtin efekt.
Vitamina C gjendet në përqendrime të larta edhe në gjëndrat mbiveshkore, të cilat prodhojnë kortizolin, hormonin që përfshihet në reagimin ndaj stresit. Megjithatë, kjo lidhje biologjike nuk provon se ngrënia e kivit para gjumit ul kortizolin. Edhe kërkimet e vogla që kanë shqyrtuar drejtpërdrejt kivin dhe përgjigjen hormonale ndaj ushtrimeve nuk japin bazë për një premtim të tillë.
Përfitimet e kivit që ia vlen të njihni
Ndihmon tretjen e proteinave. Kivi përmban aktinidinë, një enzimë që ndihmon në shpërbërjen e tyre.
Ndihmon përthithjen e hekurit nga ushqimet bimore. Kjo lidhet me vitaminën C që përmban. Vitamin C
Siguron fibra. Ato ndihmojnë funksionimin e zorrëve dhe mund të kontribuojnë në ndjesinë e ngopjes.
Mund të ndihmojë gjumin. Disa studime kanë vërejtur përmirësime, por provat mbeten të kufizuara.
Po studiohet për ndikimin në mirëqenie. Përfitimet e mundshme nuk duhen barazuar me një efekt të provuar në uljen e kortizolit.
Po për sheqerin në gjak?
Kivi ka indeks të ulët glicemik. Kjo do të thotë se, në përgjithësi, shkakton një rritje më të ngadaltë të glukozës në gjak sesa ushqimet me indeks të lartë glicemik. Ndikimi varet edhe nga sasia dhe nga ushqimet me të cilat shoqërohet.
Fibrat dhe acidet organike të kivit mund të ngadalësojnë përthithjen e sheqernave. Në studime të vogla, zëvendësimi i një pjese të karbohidrateve të një vakti me kivi ka zbutur rritjen e glukozës pas ngrënies. Kjo, megjithatë, nuk dëshmon se konsumi i tij ul edhe kortizolin.
Kivi i verdhë apo i gjelbër?
Kivi i verdhë ka shije më të ëmbël dhe përmbajtje të lartë të vitaminës C. Mund të jetë një zgjedhje e këndshme në mbrëmje, sidomos kur pas vaktit dëshironi diçka të ëmbël.
Kivi i gjelbër është më i thartë dhe përgjithësisht përmban më shumë fibra. Nëse synoni të mbështesni funksionimin e zorrëve, është varieteti për të cilin ka edhe prova të drejtpërdrejta në lehtësimin e kapsllëkut.
Kur është koha më e mirë për ta ngrënë dhe sa kivi mund të konsumoni?
Një ose dy kivi në ditë janë një mënyrë e thjeshtë për ta përfshirë këtë frut në ushqyerje. Mund t’i konsumoni më vete, t’ia shtoni kosit, sallatës së frutave, tërshërës së lënë gjatë natës ose qullit të mëngjesit.
Në mëngjes, kivi e pasuron vaktin me ujë, fibra dhe vitamina. Në mbrëmje, mund të jetë një vakt i lehtë para gjumit. Në studimin me sportistët u konsumua rreth një orë para fjetjes, por ende nuk është përcaktuar një orar ideal që garanton përmirësim të gjumit.



