Demenca, 5 ndryshime të vogla në mënyrën e të ushqyerit që mund të shfaqen si sinjale të hershme

Kur flasim për shenjat e para të demencës, mendja shkon pothuajse menjëherë te kujtesa: emra që harrohen, takime që na ikin nga mendja, sende që vendosen në vende të pazakonta.

Por disa ndryshime mund të shfaqen edhe në një pjesë shumë më të zakonshme të jetës së përditshme: në mënyrën si hamë.

Neurologët tërheqin vëmendjen te disa sjellje të reja që mund të vërehen te të moshuarit dhe që, në disa raste, mund të shoqërojnë fazat e hershme të rënies njohëse.

Megjithatë, duhet bërë menjëherë një sqarim i rëndësishëm: asnjë nga këto shenja, e marrë më vete, nuk do të thotë se një person ka Alzheimer apo një formë tjetër demence. Ajo që ka më shumë rëndësi është nëse ndryshimi është i ri, i vazhdueshëm dhe shoqërohet edhe me vështirësi të tjera në kujtesë, gjykim apo aktivitetet e përditshme.

Vaktet bëhen gjithnjë e më të thjeshta
Një person që për vite ka gatuar receta të ndërlikuara mund të fillojë të zgjedhë ushqime shumë të thjeshta dhe më pas, gradualisht, të heqë dorë pothuajse fare nga gatimi.

Përgatitja e një vakti kërkon shumë më tepër sesa duket: duhet të vendosësh çfarë do të gatuash, të blesh përbërësit, të organizosh hapat dhe t’i ndjekësh në rendin e duhur.

Pikërisht planifikimi dhe organizimi janë disa nga funksionet që mund të preken nga rënia njohëse.

Sigurisht, fakti që dikush një ditë zgjedh një sallatë në vend të një pjate më të ndërlikuar nuk është sinjal alarmi. Vëmendje meriton kur ka një ndryshim të qartë dhe të qëndrueshëm krahasuar me mënyrën si ai person ka funksionuar më parë.

Humbet interesi për ushqimin
Një tjetër ndryshim mund të jetë ulja e oreksit ose humbja e kënaqësisë nga ushqimi.

Në disa forma demence mund të ndodhin ndryshime në nuhatje dhe shije, duke bërë që ushqime dikur të preferuara të duken më pak tërheqëse.

Kjo mund të çojë në ngrënie më të pakët.

Por edhe këtu, shkaqet mund të jenë shumë të tjera: depresioni, ankthi, efektet anësore të barnave, probleme dentare, infeksione apo sëmundje të tjera.

Prandaj, vetëm humbja e interesit për ushqimin nuk mjafton për të nxjerrë përfundime.

Harron të hajë, ose harron se ka ngrënë
Në disa raste, problemi lidhet më drejtpërdrejt me kujtesën.

Një person mund të humbasë orientimin në oraret e vakteve dhe të harrojë të hajë, ose mund të mos kujtojë se ka konsumuar një vakt pak më parë.

Kjo mund të çojë në dy sjellje të kundërta: të hajë shumë pak gjatë ditës, ose të kërkojë ushqim përsëri menjëherë pas një vakti.

Nëse një sjellje e tillë shfaqet për herë të parë dhe përsëritet, sidomos së bashku me probleme të tjera të kujtesës, ia vlen të vlerësohet më seriozisht.

Fillon të hajë gjithmonë të njëjtat gjëra
Edhe një dietë që bëhet gjithnjë e më e kufizuar mund të jetë një ndryshim për t’u vërejtur.

Dikush mund të fillojë të përgatisë të njëjtin vakt çdo ditë ose të kufizohet te një numër shumë i vogël ushqimesh të njohura.

Një shpjegim i mundshëm është se zgjedhja, planifikimi dhe organizimi fillojnë të kërkojnë më shumë përpjekje mendore. Përsëritja e së njëjtës rutinë ul numrin e vendimeve që duhen marrë.

Ushqimet familjare mund të japin gjithashtu një ndjesi sigurie dhe parashikueshmërie.

Ky lloj rigiditeti mund të shfaqet edhe në fusha të tjera të jetës, për shembull te zgjedhja e të njëjtave veshje ose këmbëngulja për të ndjekur të njëjtën rutinë çdo ditë.

Rritet papritur dëshira për të ëmbla
Një nga ndryshimet më kurioze që përmendin neurologët është një preferencë më e madhe për ushqimet e ëmbla.

Në disa forma demence mund të ndryshojnë qarqet e trurit që lidhen me shpërblimin, impulsivitetin dhe kontrollin e sjelljes, duke ndikuar edhe në preferencat ushqimore.

Kjo mund të shfaqet si një kërkim më i shpeshtë për biskota, çokollatë apo ushqime shumë të ëmbla.

Por edhe ky ndryshim nuk duhet interpretuar jashtë kontekstit. Të pëlqejnë më shumë ëmbëlsirat për një periudhë nuk do të thotë se po zhvillon demencë.

Kur duhet folur me mjekun?

Kjo është pjesa më e rëndësishme.

Nëse një person fillon të hajë ndryshe, por kujtesa, gjykimi dhe pavarësia në jetën e përditshme janë të paprekura, kjo nuk është në vetvete arsye për të menduar për Alzheimer.

Pas ndryshimeve në oreks apo ushqyerje mund të fshihen shumë shkaqe të tjera, nga depresioni dhe ankthi te problemet e gojës, barnat apo sëmundje të ndryshme.

Situata bëhet më e rëndësishme kur ndryshimi është i dukshëm, zgjat me kohë dhe shoqërohet edhe me sinjale të tjera: harresë më e theksuar, konfuzion, probleme me vendimmarrjen, vështirësi në organizimin e ditës ose humbje të autonomisë.

Në këto raste, ka kuptim të flitet me mjekun dhe të bëhet një vlerësim më i plotë, pa u përpjekur të vendoset një diagnozë vetëm nga një sjellje.

Sepse ndonjëherë nuk është aq e rëndësishme çfarë ka në pjatë.

Më e rëndësishme është të vësh re se marrëdhënia e një personi me ushqimin ka ndryshuar në mënyrë që nuk e kishte bërë më parë.