A ndihmon vërtet një lugë çaji vaj kokosi në mëngjes për rënien në peshë?

Vaji i kokosit është kthyer prej kohësh në një nga ato ushqime që herë shpallen “superfood”, herë trajtohen me shumë më tepër skepticizëm. Përdoret në kuzhinë, në kujdesin për flokët dhe lëkurën, ndërsa një zakon që qarkullon shpesh në rrjete sociale është konsumimi i një luge të vogël në mëngjes, me stomakun bosh.

Ideja është se mund të japë energji, të shtojë ndjesinë e ngopjes dhe të ndihmojë në humbjen e peshës. Por sa prej këtyre pretendimeve qëndrojnë realisht? 

Vaji i kokosit përbëhet kryesisht nga yndyrna të ngopura, rreth 90 për qind e tij. Ai përmban edhe disa acide yndyrore me gjatësi mesatare të zinxhirit, por këtu duhet bërë një dallim i rëndësishëm: vaji i kokosit nuk është i njëjtë me vajin MCT të përqendruar.

Një pjesë e acideve yndyrore në vajin MCT metabolizohen më shpejt dhe mund të përdoren relativisht shpejt si burim energjie. Por kjo nuk do të thotë se çdo yndyrë e vajit të kokosit “digjet menjëherë” dhe nuk mund të ruhet si yndyrë trupore.

Pra, ideja që vaji i kokosit nuk shëndosh sepse kthehet direkt në energji është shumë e thjeshtuar.

A të mban më të ngopur?

Mund të ndodhë.

Yndyrnat ngadalësojnë tretjen dhe mund të rrisin ndjesinë e ngopjes, ndaj një sasi e vogël vaj kokosi mund t’ju bëjë të ndiheni më pak të uritur për disa orë.

Në artikull, autorja tregon se e konsumon në kuadër të dietës ketogjenike, njëherë direkt në mëngjes, herë në kafe dhe herë të tjera të përzier me kos grek, dhe se personalisht ndihet më e ngopur deri në drekë. 

Por kjo është përvojë individuale, jo provë se i njëjti efekt do të ndodhë te të gjithë.

A ndihmon për të humbur peshë?

Jo në mënyrë magjike.

Vaji i kokosit është shumë kalorik. Një gram yndyrë ka rreth 9 kalori dhe një lugë gjelle vaj mund të sjellë mbi 100 kalori.

Nëse e shtoni mbi ushqimin që konsumoni normalisht, pa ndryshuar asgjë tjetër, mund të rrisni marrjen totale të kalorive.

Në disa studime, yndyrnat MCT kanë treguar një efekt të vogël mbi termogjenezën dhe ngopjen, por kjo nuk do të thotë se një lugë vaj kokosi çdo mëngjes “djeg yndyrën”.

Për humbjen në peshë vazhdojnë të kenë shumë më tepër rëndësi bilanci energjetik, sasia e proteinave dhe fibrave, aktiviteti fizik, gjumi dhe dieta në tërësi.

Po në dietën ketogjenike?

Në një dietë shumë të ulët në karbohidrate, yndyrnat me zinxhir mesatar mund të favorizojnë prodhimin e ketoneve.

Kjo është arsyeja pse vaji MCT përdoret shpesh në dieta ketogjenike.

Por edhe këtu vaji MCT dhe vaji i kokosit nuk duhen trajtuar si e njëjta gjë. Vaji MCT është shumë më i përqendruar në trigliceride të caktuara me zinxhir mesatar.

Dhe fakti që një ushqim rrit ketonet nuk do të thotë vetvetiu se shkakton humbje peshe.

Po për energjinë dhe trurin?

Ketoneve mund t’u përdoren nga truri si burim alternativ energjie, sidomos në kushte ku marrja e karbohidrateve është shumë e ulët.

Ka kërkime që studiojnë përdorimin e MCT veçanërisht në kontekste neurologjike, por kjo është shumë larg pretendimit se një lugë vaj kokosi në mëngjes “rrit aftësitë mendore” te një person i shëndetshëm.

Pra, nëse ndiheni më energjik pasi e pini, kjo mund të jetë përvojë reale, por nuk duhet kthyer automatikisht në një efekt të provuar për të gjithë.

Po për zorrët?

Vaji i kokosit përmban acid laurik dhe përbërës me aktivitet antimikrobik në kushte laboratorike.

Megjithatë, pretendimet se ai “rregullon mikrobiotën”, trajton kolitin, Crohn-in apo malabsorbimin janë shumë më të forta se sa lejojnë provat aktuale.

Për shëndetin e zorrëve, rëndësi shumë më të madhe kanë fibrat, bishtajoret, perimet, frutat, drithërat integrale dhe një dietë e larmishme.

Kur duhet konsumuar?

Nuk ka ndonjë moment të provuar shkencërisht si “më i miri”.

Ta pini në mëngjes me stomakun bosh nuk e bën automatikisht më efektiv për dobësim.

Po kështu, konsumimi para gjumit nuk ka prova të forta që “stabilizon gliceminë” apo stimulon ndonjë proces të veçantë metabolik gjatë natës.

Nëse ju pëlqen, mund ta përdorni në ushqim, në kafe apo në kos. Por momenti i ditës ka shumë më pak rëndësi sesa sasia totale e yndyrnave dhe kalorive që merrni.

Sa mund të konsumojmë?

Në artikull përmendet një sasi nga një lugë çaji deri në dy lugë gjelle në ditë. 

Megjithatë, kjo nuk duhet parë si një “dozë ideale” universale.

Një lugë çaji është një sasi relativisht e vogël. Dy lugë gjelle, ndërkohë, sjellin shumë më tepër kalori dhe yndyrna të ngopura.

Për këtë arsye, nëse e përdorni çdo ditë, ka kuptim të llogaritet si pjesë e yndyrnave të dietës, jo si diçka që shtohet mbi to.

Dhe pika më e rëndësishme: zemra

Vaji i kokosit mund të rrisë HDL, atë që zakonisht quhet “kolesteroli i mirë”, por mund të rrisë edhe LDL, kolesterolin që lidhet më drejtpërdrejt me rrezikun aterosklerotik.

Pikërisht për këtë arsye, nuk është zgjedhja kryesore e rekomanduar si yndyrë e përditshme për shëndetin e zemrës.

Në këtë pikë, vaji i ullirit ekstra i virgjër ka një profil shumë më të favorshëm dhe më shumë prova për përfitime kardiovaskulare.

Pra, a ia vlen një lugë çaji në mëngjes?

Nëse ju pëlqen, ju mban të ngopur dhe e përdorni brenda një diete të ekuilibruar, një sasi e vogël nuk është ndonjë problem për shumicën e njerëzve.

Por nuk ka arsye ta pini me zor me stomakun bosh sepse mendoni se “djeg yndyrën”.

Nuk është një fat burner.

Nuk është detoks.

Nuk shkrin yndyrën abdominale.

Dhe nuk bën më shumë punë se dieta në tërësi.

Mund të jetë thjesht një yndyrë ushqimore që ju pëlqen dhe që, në një sasi të arsyeshme, mund të ketë vend në dietë.

Më pak magji wellness, më shumë kontekst.