A janë vërtet omega 3 kaq të rëndësishme për trurin?

Për vite me radhë, omega 3 janë konsideruar pothuajse sinonim i “yndyrnave të mira”: për zemrën, sytë, lëkurën dhe sidomos për trurin. Por një studim i ri ka hapur sërish debatin mbi një pyetje shumë konkrete: a ndihmojnë vërtet suplementet me omega 3 për të ruajtur kujtesën dhe për të parandaluar rënien e funksioneve njohëse?

Përgjigjja, të paktën nga ky studim, nuk është aq entuziaste sa marketingu i suplementeve.

Në përgjithësi, specialistët bien dakord për një gjë: nëse nuk kemi mungesa të caktuara dhe ushqehemi në mënyrë të larmishme, me ushqime sa më pak të përpunuara, suplementet nuk janë gjithmonë të domosdoshme. Omega 3 mbeten nutrientë të rëndësishëm, por kjo nuk do të thotë automatikisht se kapsulat me vaj peshku “mbrojnë trurin” apo parandalojnë demencën.

Çfarë janë omega 3?

Omega 3 janë acide yndyrore të pangopura që organizmi nuk i prodhon në sasi të mjaftueshme dhe për këtë arsye duhet t’i marrim kryesisht nga ushqimi.

Tre format kryesore janë:

ALA, që gjendet sidomos te arrat, farat e lirit dhe farat chia.

EPA, që gjendet kryesisht te peshqit yndyrorë.

DHA, po ashtu i pranishëm sidomos te peshqit yndyrorë dhe veçanërisht i rëndësishëm për strukturën e trurit dhe retinës.

Burimet më të mira ushqimore mbeten salmoni, sardelet, skumbri, harenga dhe açuget. Për ata që nuk konsumojnë peshk, ekzistojnë edhe burime bimore dhe suplemente me bazë algash.

Çfarë tregoi studimi i ri?

Studimi, i drejtuar nga Dr. Hussein Hassine në Keck School of Medicine të University of Southern California, ndoqi për dy vjet një grup pjesëmarrësish, një pjesë e të cilëve konsumonin pak peshk, ndërsa të tjerë kishin një rrezik gjenetik më të lartë për Alzheimer.

Rezultati kryesor ishte se doza të larta të omega 3 në formë suplementi nuk sollën përmirësime të dukshme në funksionet njohëse dhe as ndryshime të rëndësishme në strukturën e trurit.

Pra, suplementi nuk u tregua si një mënyrë për të parandaluar automatikisht rënien e kujtesës apo plakjen e trurit.

Kjo nuk do të thotë se omega 3 “nuk funksionojnë”

Kjo është pjesa më e rëndësishme.

Një rezultat i tillë nuk e zhvlerëson rolin biologjik të omega 3. DHA, për shembull, është komponent i rëndësishëm i membranave të qelizave nervore dhe ndihmon komunikimin mes tyre.

Problemi është tjetër: fakti që një nutrient është i rëndësishëm për trurin nuk do të thotë domosdoshmërisht se marrja e sasive të larta në kapsula do ta bëjë trurin të funksionojë më mirë apo do të parandalojë sëmundjet neurodegjenerative.

Shabir Daya, farmacist dhe bashkëthemelues i Victoria Health, e përmbledh kështu: omega 3 janë të rëndësishme për zhvillimin dhe strukturën normale të trurit, por studimet klinike nuk tregojnë qartë se EPA dhe DHA të marra veçmas si suplemente parandalojnë rënien e funksioneve njohëse.

Me fjalë të tjera, ushqimi dhe suplementi nuk janë gjithmonë e njëjta gjë.

Për çfarë shërbejnë omega 3?

Pavarësisht debatit për kujtesën dhe demencën, omega 3 kanë role të njohura në organizëm.

Ato ndihmojnë në uljen e triglicerideve, marrin pjesë në funksionimin normal të membranave qelizore dhe janë të rëndësishme për shëndetin e zemrës, syve dhe trurit.

DHA është veçanërisht i rëndësishëm gjatë shtatzënisë dhe zhvillimit të sistemit nervor të fetusit.

EPA dhe DHA gjithashtu ndikojnë në procese inflamatore, ndaj janë studiuar edhe për shëndetin e kyçeve, disa probleme dermatologjike dhe rikuperimin pas aktivitetit fizik.

Ka gjithashtu kërkime mbi lidhjen mes omega 3 dhe humorit, depresionit apo ankthit, por rezultatet nuk janë aq të thjeshta sa të thuhet se suplementet “trajtojnë” këto gjendje.

Po për lëkurën dhe flokët?

Omega 3 kontribuojnë në funksionimin normal të barrierës së lëkurës dhe në procese që lidhen me inflamacionin.

Kjo është arsyeja pse shpesh përmenden në kontekstin e lëkurës së thatë, dermatitit atopik apo psoriazës.

Por edhe këtu nuk janë kurë dhe nuk zëvendësojnë trajtimet mjekësore.

Për flokët, provat janë më të kufizuara. Një dietë e varfër në yndyrna esenciale mund të ndikojë në shëndetin e tyre, por suplementet me omega 3 nuk janë ndonjë zgjidhje universale për rritjen e flokëve.

Pra, duhet t’i marrim si suplement?

Jo domosdoshmërisht.

Nëse konsumoni rregullisht peshk yndyror, arra dhe fara, mund të merrni një pjesë të mirë të nevojave nga ushqimi.

Për njerëzit që nuk hanë peshk, kanë nivele të larta të triglicerideve ose kanë një indikacion specifik mjekësor, suplementi mund të ketë kuptim. Por doza dhe lloji duhet të zgjidhen sipas nevojës, jo thjesht sepse “omega 3 janë të mira”.

Edhe dozat e larta nuk janë gjithmonë pa rrezik. Mund të ndërveprojnë me disa medikamente dhe, në doza të larta, mund të rrisin prirjen për gjakderdhje te disa persona.

Për trurin, kapsula nuk e zëvendëson stilin e jetës

Ky është ndoshta përfundimi më i vlefshëm i studimit.

Një tru i shëndetshëm nuk mbahet me një suplement të vetëm.

Aktiviteti fizik, gjumi i mirë, socializimi, menaxhimi i stresit, dieta mesdhetare, kontrolli i presionit të gjakut, mos pirja e duhanit dhe aktiviteti mendor kanë shumë më tepër peshë afatgjatë sesa ideja e një kapsule “pro longevity”.

Siç e përmblodhi edhe Dr. Hassine, nëse dieta është e dobët, nuk lëvizim dhe jetojmë nën stres të vazhdueshëm, nivelet më të larta të omega 3 nuk e kompensojnë gjithë pjesën tjetër.

Pra, omega 3 mbeten të rëndësishme.

Por jo si magji.

Më mirë t’i shohim si pjesë të një sistemi: ushqim i mirë, aktivitet fizik, gjumë, më pak stres dhe, kur ka nevojë reale, suplementim i menduar.