A ia vlen ende universiteti?

Ideja klasike se mjafton të studiosh, të diplomohesh dhe më pas të gjesh automatikisht një punë të mirë me një pagë të mirë, prej kohësh nuk funksionon më si më parë.

Tregu i punës është bërë më i fragmentuar, më i paqëndrueshëm dhe shumë më i lidhur me aftësinë për t’u përshtatur me teknologjinë, inteligjencën artificiale dhe kërkesat e reja profesionale. Megjithatë, diploma universitare vazhdon të ketë peshë.

Këtë tregon University Report 2026 i Osservatorio JobPricing, i cili analizon situatën në Itali.

Sipas raportit, arsimi mbetet një faktor qendror për përfshirjen sociale, inovacionin dhe rritjen ekonomike, por marrëdhënia mes studimeve dhe suksesit profesional është bërë shumë më pak lineare se më parë.

Të diplomuarit kanë ende më shumë mundësi punësimi
Në Itali, papunësia tek të rinjtë mbetet e lartë. Në vitin 2025 ishte 20,5%, pothuajse e pandryshuar nga 20,3% e vitit 2024 dhe dukshëm mbi mesataren e OECD, që sipas raportit është 11,5%.

Kjo tregon se hyrja e të rinjve në tregun e punës vazhdon të jetë problematike.

Megjithatë, universiteti mbetet një avantazh.

Personat me arsim të lartë kanë një normë punësimi prej 82,8%, krahasuar me normën totale të punësimit prej 62,5%.

Te të diplomuarit, papunësia është vetëm 3,3%, ndërsa niveli i inaktivitetit është 14,3%.

Pra, diploma nuk garanton më automatikisht siguri, por statistikat tregojnë se ende e përmirëson ndjeshëm pozicionin në tregun e punës.

Jo të gjitha degët vlejnë njësoj
Një pjesë e madhe e diferencës varet nga ajo që studion.

Sipas Raportit AlmaLaurea 2025, të diplomuarit në STEM, pra shkencë, teknologji, inxhinieri dhe matematikë, si edhe ata në mjekësi, shëndetësi dhe farmaci, kanë më shumë mundësi për t’u integruar shpejt në tregun e punës.

Më shumë vështirësi hasin, mesatarisht, ata që vijnë nga fusha humaniste, psikologjia, arti dhe design-i.

Po ashtu, të diplomuarit në STEM kanë më pak rrezik të përfundojnë në atë që quhet “horizontal mismatch”, pra të punojnë në një profesion që nuk ka lidhje me fushën ku janë diplomuar.

Sipas AlmaLaurea, rreth 11,4% e të diplomuarve bachelor dhe 7,1% e atyre me master e konsiderojnë diplomën e tyre pak të dobishme ose jo drejtpërdrejt të aplikueshme në punën që bëjnë një vit pas diplomimit.

A paguhesh më shumë nëse ke universitet?
Në përgjithësi, po.

Sipas JobPricing, një i diplomuar në fund të karrierës fiton mesatarisht 26.869 euro më shumë në vit bruto sesa në fillimin e karrierës.

Për një person pa diplomë universitare, rritja mesatare përgjatë karrierës është vetëm 6.424 euro.

Mes një personi me diplomë të mesme dhe një personi me master ose diplomë universitare të nivelit më të lartë, diferenca e të ardhurave arrin rreth 28,5%.

Ndërsa mes diplomës së shkollës së mesme dhe bachelor-it diferenca nuk është veçanërisht e madhe.

Nga masteri universitar te një specializim i mëtejshëm i nivelit të dytë, raporti regjistron një rritje page prej rreth 13%.

Pra, niveli i studimeve vazhdon të ketë rëndësi, sidomos në afat të gjatë.

Por avantazhi i diplomës po zvogëlohet
Kjo është ndoshta pjesa më interesante e raportit.

Në vitin 2020, një punonjës mes 45 dhe 54 vjeç me diplomë universitare fitonte rreth 68% më shumë se një person me vetëm shkollë të mesme.

Në vitin 2025, diferenca kishte rënë në 49%.

Pra, universiteti vazhdon të “paguajë”, por më pak se pesë vjet më parë.

Sipas JobPricing, kjo lidhet me disa probleme strukturore të tregut italian: numrin më të ulët të sektorëve me intensitet të lartë njohurie, dominimin e bizneseve të vogla dhe shumë të vogla, mospërputhjen mes diplomës dhe punës reale dhe rritjen shpesh të ngadaltë të pagave, sidomos në vitet e para të karrierës.

Atëherë, a ia vlen ende të studiosh?
Të dhënat thonë se po, por jo më sipas logjikës së vjetër.

Diploma vazhdon të rrisë shanset për punësim dhe, në shumë raste, edhe potencialin e të ardhurave. Por vlera e saj varet gjithnjë e më shumë nga fusha e studimit, aftësitë praktike, përshtatja me tregun dhe sektori ku hyn.

Pra, pyetja sot nuk është më vetëm “a duhet të shkoj në universitet?”.

Është edhe: çfarë po studioj, çfarë aftësish po ndërtoj dhe sa të përdorshme do të jenë ato në tregun e punës që po ndryshon kaq shpejt?