12 antioksidantët më të fuqishëm që ndihmojnë kundër plakjes së parakohshme

Antioksidantët janë ndër substancat më të rëndësishme për mbrojtjen e qelizave nga stresi oksidativ. Ata nuk “ndalojnë” plakjen, por ndihmojnë organizmin të neutralizojë radikalet e lira dhe të kufizojë dëmtimet që këto molekula mund t’u shkaktojnë qelizave dhe indeve.

Pikërisht për këtë arsye, ushqimet e pasura me antioksidantë janë pjesë e një diete të shëndetshme, ndërsa disa prej këtyre përbërësve përdoren edhe në skincare dhe në suplemente.

Çfarë janë radikalet e lira?

Radikalet e lira janë molekula të paqëndrueshme që krijohen natyrshëm gjatë proceseve normale të organizmit, përfshirë metabolizmin qelizor. Prodhimi i tyre mund të rritet edhe nga faktorë të jashtëm si ekspozimi ndaj rrezeve UV, ndotja, tymi i duhanit dhe një mënyrë jo e ekuilibruar jetese.

Kur prodhimi i radikaleve të lira tejkalon sistemet mbrojtëse të organizmit, krijohet ajo që quhet stres oksidativ. Me kalimin e kohës, ky proces mund të dëmtojë lipidet, proteinat dhe ADN-në qelizore dhe lidhet me plakjen qelizore dhe zhvillimin e një sërë sëmundjesh.

Antioksidantët veprojnë pikërisht duke ndihmuar në neutralizimin e këtyre molekulave.

12 antioksidantë të rëndësishëm

Glutationi
Është një nga antioksidantët kryesorë që prodhon vetë organizmi dhe luan rol të rëndësishëm në sistemet natyrore të mbrojtjes qelizore.

NAC, N acetilcisteina
Është një pararendës i glutationit, pra i siguron organizmit përbërës që përdoren për prodhimin e tij. NAC përdoret gjithashtu në mjekësi për indikacione specifike, ndaj si suplement nuk duhet marrë pa kriter.

Astaksantina
Është një pigment i familjes së karotenoideve që gjendet te mikroalgat dhe, përmes zinxhirit ushqimor, te salmoni, karkalecat dhe disa produkte të tjera deti. Ka aktivitet të fortë antioksidues.

Resveratroli
Është një polifenol natyral që gjendet te rrushi, manaferrat, kikirikët dhe kakaoja. Ka tërhequr shumë interes në kërkimet mbi plakjen qelizore, edhe pse efektet e suplementeve te njerëzit vazhdojnë të studiohen.

Polidatina
Është një përbërës i afërt me resveratrolin dhe konsiderohet më i qëndrueshëm dhe më lehtësisht i absorbueshëm në disa kushte.

Katekinat
Gjenden veçanërisht te çaji jeshil dhe matcha. Një nga më të studiuarat është EGCG, një polifenol me aktivitet antioksidues.

Karotenoidet
Në këtë grup bëjnë pjesë beta karoteni, luteina, zeaksantina dhe shumë pigmente të tjera bimore. Gjenden në fruta dhe perime të verdha, portokalli, të kuqe dhe jeshile të errët.

Vitamina C
Një nga antioksidantët më të njohur. Gjendet te agrumet, kiwi, specat, luleshtrydhet, domatet, brokoli, lakra dhe shumë fruta e perime të tjera. Është gjithashtu e rëndësishme për sintezën normale të kolagjenit.

Koenzima Q10
Është një përbërës që organizmi e prodhon natyrshëm dhe që luan rol në prodhimin e energjisë brenda qelizave, përveç funksionit të tij antioksidues.

Likopeni
Pigmenti që u jep domateve ngjyrën karakteristike të kuqe. Gjendet gjithashtu te shalqiri, grejpfruti rozë dhe disa fruta të tjera.

Acidi alfa lipoik
Është një molekulë me rol në metabolizmin qelizor dhe veprim antioksidues. Organizmi e prodhon vetë, ndërsa sasi të vogla gjenden edhe në ushqime si spinaqi, brokoli dhe mishi.

Seleni, zinku dhe bakri
Këto minerale nuk janë antioksidantë në kuptimin klasik të fjalës, por janë të domosdoshëm për enzimat që përbëjnë sistemin natyror antioksidues të organizmit. Gjenden në fruta të thata, fara, mish, peshk, vezë, bulmet dhe ushqime të tjera.

Cilat ushqime janë veçanërisht të pasura me antioksidantë?

Në përgjithësi, sa më shumë ngjyra të ndryshme bimore të ketë dieta, aq më i gjerë është spektri i polifenoleve, karotenoideve dhe vitaminave që marrim.

Boronicat, manaferrat, luleshtrydhet, rrushi i zi, lakra jeshile, spinaqi, lakrat e Brukselit, agrumet, domatet, kakaoja, çaji jeshil, arrat dhe farat janë ndër burimet më të mira.

Dikur përdorej gjerësisht edhe indeksi ORAC për të matur kapacitetin antioksidues të ushqimeve në laborator. Megjithatë, një vlerë e lartë ORAC nuk do të thotë automatikisht se një ushqim do të ketë të njëjtin efekt brenda trupit, ndaj sot rëndësi më të madhe i jepet dietës në tërësi sesa një numri të vetëm.

Po suplementet me antioksidantë?

Këtu gjërat bëhen më pak të thjeshta.

Fakti që një substancë ka aktivitet antioksidues nuk do të thotë se marrja e saj në doza të larta si suplement do të ngadalësojë automatikisht plakjen. Për shumë suplemente, provat klinike janë ende të kufizuara ose varen shumë nga doza, gjendja shëndetësore dhe ushqyerja e personit.

Vitamina C dhe E, astaksantina, glutationi, koenzima Q10 dhe resveratroli janë ndër përbërësit më të përdorur në formulat antioksiduese. Por nuk ekziston një rregull universal që thotë se duhen marrë të gjithë së bashku apo gjithmonë me stomakun bosh.

Madje, disa substanca përthithen më mirë me ushqim, veçanërisht ato të tretshme në yndyrë.

Për këtë arsye, suplementet kanë më shumë kuptim kur ekziston një nevojë konkrete dhe jo thjesht si “sigurim kundër plakjes”. Dozat e larta të disa vitaminave dhe mineraleve mund të kenë edhe efekte të padëshiruara.

Antioksidantët në skincare

Në lëkurë, radikalet e lira mund të ndikojnë te kolagjeni, elastina dhe strukturat qelizore, duke kontribuar në shfaqjen e shenjave të plakjes së parakohshme.

Për këtë arsye, serumet dhe kremrat me përbërës antioksidues janë bërë një pjesë e rëndësishme e skincare modern.

Vitamina C është ndoshta më e njohura. Përdoret për të ndihmuar në mbrojtjen nga dëmtimi oksidativ, për t’i dhënë më shumë uniformitet tonit të lëkurës dhe për të mbështetur sintezën e kolagjenit.

Vitamina E përdoret shpesh në kombinim me vitaminën C, ndërsa acidi ferulik mund të ndihmojë në stabilizimin dhe përforcimin e veprimit të tyre.

Niacinamide, polifenolet e çajit jeshil, koenzima Q10, astaksantina dhe disa formula me glutation janë gjithashtu ndër përbërësit që përdoren në kozmetikë për veprimin e tyre mbrojtës.

Por edhe serumi më i mirë antioksidues nuk zëvendëson gjënë më të rëndësishme për parandalimin e plakjes së parakohshme të lëkurës: mbrojtjen e përditshme nga dielli.

Sepse kur flasim për “anti age”, strategjia më e fortë nuk është një kapsulë magjike apo një ingredient i vetëm. Është kombinimi i një diete të pasur me fruta dhe perime, gjumit, aktivitetit fizik, shmangies së duhanit, mbrojtjes nga rrezet UV dhe, vetëm kur ka kuptim, përdorimit të zgjedhur të suplementeve dhe skincare.